<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><?xml-stylesheet href="http://www.blogger.com/styles/atom.css" type="text/css"?><feed xmlns='http://www.w3.org/2005/Atom' xmlns:openSearch='http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/' xmlns:georss='http://www.georss.org/georss' xmlns:gd='http://schemas.google.com/g/2005' xmlns:thr='http://purl.org/syndication/thread/1.0'><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156</id><updated>2011-12-28T23:31:36.905-08:00</updated><category term='and viyogi'/><category term='videh'/><category term='poem'/><category term='मैथिली'/><category term='lakshminath gosai तारानंद वियोगीi'/><category term='मिथिलाक'/><category term='Baba Nagarjun'/><category term='तारानन्द वियोगी'/><category term='taranand viyogi'/><category term='maithili language'/><category term='विभूति आनन्द'/><category term='तारानंद वियोगी'/><category term='चवन्नी'/><category term='chanda jha'/><category term='maithili literature'/><category term='m j warsi'/><category term='gajendra thakur'/><category term='sahitya akademi'/><category term='विद्यापति समारोह'/><category term='Namvar Singh'/><title type='text'>मिथिला मिहिर</title><subtitle type='html'>अपना गामक लोक तकैत अछि चिडै... हमहूं अनभुआर टौन मे तकैत छी माटि-पानि...</subtitle><link rel='http://schemas.google.com/g/2005#feed' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/posts/default'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default?max-results=100'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/'/><link rel='hub' href='http://pubsubhubbub.appspot.com/'/><author><name>avinash</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='http://img2.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><generator version='7.00' uri='http://www.blogger.com'>Blogger</generator><openSearch:totalResults>34</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>100</openSearch:itemsPerPage><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-3352431685874407109</id><published>2011-08-18T21:07:00.000-07:00</published><updated>2011-08-18T21:29:11.151-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='maithili literature'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='तारानन्द वियोगी'/><title type='text'>कल्हुका स्वप्न बुनल जाए तं आगि जनमै अछि</title><content type='html'>&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="font-size: 27px;"&gt;&lt;b&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;गजल&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;तारानन्द वियोगी&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;br /&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;(हमर एक युवा मित्र किसलय कृष्ण, हमर एकटा पुरान गजल मोन पाडलनि। हुनका लग ई छलैनियो नहि। 1983 मे लिखने रही। भेल जे अजुका हालात मे तं एकर बिम्ब आरो जगजियार देखाइत छै, तें, मित्र लोकनि कें सेहो सुनाएल जाय। सुनल जाय----)&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;br /&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;दर्द जं हद कें टपल जाए तं आगि जनमै अछि&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;बर्फ अंगार बनल जाए तं आगि जनमै अछि&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;br /&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;ओहिना भूख, दुक्ख, त्रास बाट नै छोडत&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;कल्हुका स्वप्न बुनल जाए तं आगि जनमै अछि&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;&lt;br /&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;माटिक लोक केहन यातना मे मुइल, मरय&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;लोकक दोख बुझल जाए तं आगि जनमै &lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;अछि&lt;/b&gt;&lt;b&gt;  &lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;&lt;br /&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;शोषणक चक्र, सहन-शक्ति, राजनीति बनए&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;मगजक नस जं तनल जाए तं आगि जनमै अछि&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;&lt;br /&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;लोकक वोट गनल गेल, राजकुल जनमल&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span class="Apple-style-span"&gt;&lt;b&gt;लोकक शक्ति गनल जाए तं आगि जनमै अछि&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-3352431685874407109?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/3352431685874407109/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=3352431685874407109' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/3352431685874407109'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/3352431685874407109'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2011/08/blog-post.html' title='कल्हुका स्वप्न बुनल जाए तं आगि जनमै अछि'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-3584018404682804899</id><published>2011-07-19T20:53:00.000-07:00</published><updated>2011-07-19T20:57:27.981-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='maithili language'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='maithili literature'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='m j warsi'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>मैथिलीक बोली</title><content type='html'>&lt;a href="http://4.bp.blogspot.com/-WraxhMV0UH4/TiZSE3c4tEI/AAAAAAAAAFs/MERZLdOmj2I/s1600/MJ%2BWarsi.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"&gt;&lt;img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 262px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-WraxhMV0UH4/TiZSE3c4tEI/AAAAAAAAAFs/MERZLdOmj2I/s320/MJ%2BWarsi.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5631278627631445058" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt;line-height:115%;font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिलीक&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt;line-height:115%"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt; line-height:115%;font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोली &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt;line-height:115%;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;     &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;डा०&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एम०जे०वारसी&lt;/span&gt; (&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मोहम्मद&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जहांगीर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;वारसी&lt;/span&gt;) &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;वाशिंगटन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विश्वविद्यालय&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषाविज्ञानक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;प्राध्यापक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ओ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि।&lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कुशेश्वरस्थान&lt;/span&gt;(&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दरभंगा&lt;/span&gt;)&lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;निवासी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;थिकाह।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अपन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मूल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;शिक्षण&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कार्यक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अतिरिक्त&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ओ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विश्वविद्यालयक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;किछु&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आनो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;प्रोजेक्ट&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सब&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;काज&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भारतीय&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सभक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अध्ययन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संबंधित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हुनकर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कैकटा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लेख&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नेट&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सेहो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उपलब्ध&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एखन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हाल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हुनकर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एकटा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मुद्रित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;टिप्पणी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पढबाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अवसर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भेटल।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;टिप्पणी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मिथिला&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बाजल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जाइ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बला&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोलीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अध्ययनक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संबंध&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हुनकर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विश्लेषण&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संकल्प&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लागल।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                     &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;डा०&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;वारसी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मिथिलाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कैक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जिला&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहनिहार&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अल्पसंख्यक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मुस्लिम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;समुदाय&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोलीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;प्रयोग&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जकर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एखन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;धरि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कोनो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नाम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;राखल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गेल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छै।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क्षेत्रक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मूल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संचारक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मुख्य&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;माध्यम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;थिक।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मुदा&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एतुक्का&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मुस्लिम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लोकनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जखन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आपस&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दोसराक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संग&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गप&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अलग&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बेनाम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बजै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जकर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;वाक्य&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संरचना&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिली&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उर्दू&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हिन्दी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तीनू&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;फराक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोलीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अपन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कोनो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लिपि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लिखित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;साहित्य।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एखन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;धरि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषावैज्ञानिक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लोकनिक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ध्यान&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दिस&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गेलनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;डा०&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;वारसीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नेनपन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मिथिला&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बितलनि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ओ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बाहर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषाविज्ञानक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उच्चतर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अध्ययन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;केलनि।&lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;देश&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दूर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क&lt;/span&gt;'&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अपन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क्षेत्रक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषावैज्ञानिक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अध्ययन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करबाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;खगता&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संकल्प&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हुनका&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भेलनि&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;थिक।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;समझ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मिथिला&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क्षेत्रक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सभक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;व्यवस्थित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अध्ययन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषा&lt;/span&gt;(&lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिली&lt;/span&gt;)&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आयाम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विस्तृत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हएत&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गरिमा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बढत।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                     &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ठीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एही&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तरहें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिलीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दरभंगा&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मधुबनीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पिछडा&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अतिपिछडा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;समुदायक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सब&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आपसी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संचार&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;व्यवहार&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दरभंगा&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मधुबनीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;माछ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बजार&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तरकारी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बजार&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अहां&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विलक्षण&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ठाठ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भंगिमा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;परिचित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भ&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सकै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छी।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दुनू&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जिला&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;देखल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जाइए&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एके&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गाम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दू&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;टोल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;टोलक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बजै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जखन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दोसर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;टोलक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बेनाम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोली।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एकरो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कोनो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;साहित्य&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छै।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मुदा&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;साहित्य&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उपर्युक्त&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दुनू&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोलीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;घनेरो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रोचक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नमूना&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लोकनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भटैत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उपन्यास&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कथा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नाटक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नाटककार&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;महेन्द्र&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मलंगिया&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दुनू&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोलीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;प्रयोग&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मास्टर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि&lt;/span&gt;--&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोधक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;स्तर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सेहो&lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संवेदनाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;स्तर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सेहो।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आरो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अनेक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;असल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आधुनिक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;साहित्य&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जमीन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जुडल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहबाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सांस्कृतिक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जागरूकता&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सेहो&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उदाहरण&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;थिक।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                            &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मुदा&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोलीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषावैज्ञानिक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अध्ययन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सर्वथा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;फराक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;चीज&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;थिक।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अध्ययन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मिथिलाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कतेको&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अनछुअल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;समाजार्थिक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहस्य&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सभक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उद्घाटन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भ&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सकैत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अध्ययनक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आवश्यकता&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जल्दी।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कारण&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संस्कृताइजेशन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ग्लोबलाइजेशनक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कारण&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बोली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सब&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कालक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गाल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;समाएल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                             &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषाविज्ञानक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;युवा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अध्येता&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लोकनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दिस&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नजरि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तकबाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अपेक्षा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छी।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-3584018404682804899?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/3584018404682804899/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=3584018404682804899' title='2 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/3584018404682804899'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/3584018404682804899'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2011/07/blog-post.html' title='मैथिलीक बोली'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://4.bp.blogspot.com/-WraxhMV0UH4/TiZSE3c4tEI/AAAAAAAAAFs/MERZLdOmj2I/s72-c/MJ%2BWarsi.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>2</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-1414708660662415996</id><published>2011-06-30T07:58:00.000-07:00</published><updated>2011-06-30T08:01:29.992-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='चवन्नी'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>चवन्नी</title><content type='html'>&lt;a href="http://3.bp.blogspot.com/-9RwWnLFjYac/TgyPmZWf8HI/AAAAAAAAAFk/9H6fLwXtlHs/s1600/coin1_f.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"&gt;&lt;img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 250px; height: 250px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-9RwWnLFjYac/TgyPmZWf8HI/AAAAAAAAAFk/9H6fLwXtlHs/s320/coin1_f.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5624027924481962098" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; font-size: 11px; line-height: 14px; "&gt;कुछ लोग मर तो जाते हैं बहुत पहले मगर दफनाए बहुत बाद में जाते हैं। जैसे चवन्नी। रघुवर को अचरज लग रहा था-- आज आकर मरी है चवन्नी? गजब करते हो साहब, मुझे तो पांच बरस से उसके दर्शन नहीं हुए। मैंने कहा--घबराओ मत रघू, ये अठन्नी और टकही भी जल्द ही जाएगी, क्योंकि राज तो ये सलामत रहना ही रहना है। दिक्कत न हनुमान जी को हुई है,न पंडित जी को। उनके&lt;span class="text_exposed_show" style="display: inline; "&gt; लिए तो अच्छा हुआ कि सवा रुपये के पचडे से पिंड छूटा। दिक्कत गरीब को हुई है कि किफायत बरतने का एक स्वीकृति-प्राप्त जरिया उनसे छिन गया। दिक्कत मुझे हुई है कि अपनी गौरी की चवनियां मुस्कान के लिए कोई दूसरा शब्द खोजे से नहीं मिल रहा। तुम ही नहीं मरी हो चवन्नी, तुम्हारे साथ-साथ गरीब की औकात भी थोडी-थोडी मर गई है।&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-1414708660662415996?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/1414708660662415996/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=1414708660662415996' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1414708660662415996'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1414708660662415996'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2011/06/blog-post_8291.html' title='चवन्नी'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://3.bp.blogspot.com/-9RwWnLFjYac/TgyPmZWf8HI/AAAAAAAAAFk/9H6fLwXtlHs/s72-c/coin1_f.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-1280987209722725737</id><published>2011-06-30T07:52:00.000-07:00</published><updated>2011-06-30T07:58:24.900-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Namvar Singh'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='maithili literature'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='तारानंद वियोगी'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='Baba Nagarjun'/><title type='text'>यात्री-स्मरण</title><content type='html'>&lt;a href="http://1.bp.blogspot.com/-VMHbmOzWI_E/TgyPBfidcqI/AAAAAAAAAFc/edaonc1xdmI/s1600/04qw3bj.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"&gt;&lt;img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 150px; height: 136px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-VMHbmOzWI_E/TgyPBfidcqI/AAAAAAAAAFc/edaonc1xdmI/s320/04qw3bj.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5624027290487583394" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;span class="Apple-style-span" style="font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; font-size: 11px; line-height: 14px; "&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;काल्हिखन नामवर सिंह यात्री जीक बारे मे एकटा बड सुन्दर बात कहलखिन। ओ एकटा टी०वी० चैनल पर साहित्यिक कार्यक्रम मे बाजिो रहल छला। अवसर छल--केदारनाथ अग्रवाल जन्मशताब्दी-वर्ष। ओ कहलखिन जे चारिटा महान कविक ई जन्मशताब्दी-वर्ष थिक--अज्ञेय, शमशेर, केदार आ नागार्जुन। एहि चारूगोटे मे बहुत अन्तर। अज्ञेय शुरू मे छला जन-सरोकारी, लेकिन आग&lt;span class="text_exposed_show" style="display: inline; "&gt;ू चलि क' बडका लोकक लोक बनि गेला आ ज्ञानपीठ पौलनि। शमशेर जबर्दस्त कविता लिखलनि मुदा सब कें सदा प्रसन्न रखलनि आ ककरो दुश्मन नहि बना सकला। केदार तेहन विरल कवि भेला जे जिबिते-जी दुनियां हुनका बिसरि गेलनि। बचला नागार्जुन। ओ अपन ततेक बेसी, ततेक बेसी दुश्मन बनौलनि जे लोक हुनकर नाम नहि सुन' चाहैए। (लोक माने सत्ताधारी, साम्राज्यवादी, पाखंड-जीवी लोक) ओ तं धन्य अछि मिथिला, मैथिल आ मैथिली जे हिन्दी-पट्टी कें हुनका मोन पाडबाक लेल विवश करैत रहैत अछि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;हम सोच' लगलहुं जे वाह वाह, बाहर तं हमर सभक ई जस अछि, मुदा घर के हाल की अछि? जनिते छी जे मैथिलीक इन्टरनेट-पत्रिका जन्म-शताब्दीक वर्षो भरि अल्लड-बल्लड लिखि क' यात्री जीक कद छोट करबाक अभियान मे लागल रहल। अहां कें हंसी लागत मुदा हमरा दया लागैए। असल मे बाबू सब कें विश्वसे नहि भ' रहल चनि जे हाड-मासु के बनल एहनो क्यो चिर नवीन प्रोग्रेसिव मिथिला मे जनमि सकैए। हौ नुनू, फुच्ची ल' क' समुद्र नाप' जयबह तं आखिर कोन निष्कर्ष पर पहुंचबह?&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-1280987209722725737?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/1280987209722725737/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=1280987209722725737' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1280987209722725737'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1280987209722725737'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2011/06/blog-post_5146.html' title='यात्री-स्मरण'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://1.bp.blogspot.com/-VMHbmOzWI_E/TgyPBfidcqI/AAAAAAAAAFc/edaonc1xdmI/s72-c/04qw3bj.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-1116183329383125982</id><published>2011-06-30T07:46:00.000-07:00</published><updated>2011-06-30T07:51:17.879-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='maithili literature'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='lakshminath gosai तारानंद वियोगीi'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>लक्ष्मीनाथ गोसांइ के खोज</title><content type='html'>&lt;a href="http://2.bp.blogspot.com/-E5phB7ajAEs/TgyNSm89csI/AAAAAAAAAFU/AJnrNZ3sk6k/s1600/laxminath.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"&gt;&lt;img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 238px; height: 320px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-E5phB7ajAEs/TgyNSm89csI/AAAAAAAAAFU/AJnrNZ3sk6k/s320/laxminath.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5624025385512301250" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;लक्ष्मीनाथ गोसांइ के खोज मे लागल छी। खोज माने ई जे ओ असल मे की छला। मिथिला मे हुनका देवता बना क', मंदिर मे स्थापित क' क' पूजल जाइ छनि। मिथिलाक सन्त-परंपराक ओ शिखर थिका। मुदा हम देखै छी जे ओ उनैसम शताब्दी मे व्यापल भारतीय नवजागरण मे मिथिलाक प्रतिनिधि रहथि। धार्मिक आ पंथगत समन्वय, तर्कसंगति, मातृभूमिक प्रति अनन्य प्रेम, एकजुटताक आह्वान, कम्पनी-राजक प्रति घोर घृणा आ आक्रोश आ विद्रोह, देश-वासी कें दुर्गत अवस्था सं बाहर निकालबाक दृढ संकल्प---सभ कथू छनि लक्ष्मीनाथ मे, जे हुनका नवजागरणक नायक साबित करै छनि। १८५७ के क्रान्ति मे ओ प्रत्यक्ष रूप सं भाग लेने रहथि। उत्तर बिहारक क्षेत्र मे ओ भूमिगत रूप सं ठीक ओहिना सक्रिय रहथि जेना अवध के इलाका मे स्वामी दयानन्द सरस्वती सक्रिय रहथि। दयानन्द सरस्वतीक काज आसान रहनि, कारण जे स्थानीय शासन दिस सं झमेला नहि रहनि। लक्षीनाथक काज बड कठिन रहनि, कारण दरभंगा-राज कम्पनी-सरकारक सपोर्ट मे रहए आ क्रान्ति कें कुचलैक वास्ते सैनिक, हाथी-घोडा आ नगदी ल' क' कम्पनीक संग ठाढ छल आ गारंटी केने छल जे मिथिला मे क्रान्ति के बसात नहि ढुक' देत। एहना स्थिति मे लक्षीनाथ कें पकडल गेल छल आ ओ जेल ढुकाओल गेल छला। सजा होइतनि तं कि तं फांसी लटकाओल जाइतथि अथवा कालापानी पठाओल जाइतथि। एहन प्रतीत होइत अछि जे अपन एक अंग्रेज शिष्य अब्राहम जॅानक उद्यम सं ओ रिहा भेला। जॅान जमींदार आ नील-फैक्टरीक मालिक रहथि। आध्यात्मिक रुझानक व्यक्ति ओ मैथिली मे भक्ति-पदक रचना सेहो केने छथि। लक्ष्मीनाथक चारि प्रधान शिष्य मे सं एक जॅान क्रिश्चियन, दोसर मोहम्मद गौस खां मुसलमान, तेसर राजाराम शास्त्री कान्यकुब्ज आ चारिम रघुवर गोसांइ मैथिल छला। लक्ष्मीनाथ कीर्तन-मंडली चलबथि। नेपाल सं ल' क' उत्तर भारतक कैक प्रान्त मे हुनक प्रभाव-क्षेत्र छलनि। हुनक यैह तरीका रहनि विद्रोह कें हवा देबाक। मुदा, मिथिला-राजक लेल ई भेल महापाप, घोर खिधांसक बात। तें एहि बात कैं झांपल-तोपल गेल।लक्ष्मीनाथक देहान्त १८७३ मे भेलनि। हुनक भक्ति-पद सब कें ध्यान सं पढू तं ई सब बात झक-झक देखार पडत। अपन एक पद मे ओ कहै छथि--'पामर राज करत एहि पुर पर' माने जे एहि देश पर दुष्ट शैतान सब राज क' रहल अछि। मिथिलाक बुद्धिजीवी लोकनि आइ दुख करै छथि जे नवजागरणक लहर मिथिला मे फोंक गेल, १८५७ मे हम सब किछु नहि क' सकलहुं। गलत बात अछि। मुदा, समझ मे आएत कोना? मंदिर मे बन्द क' क' हम सब अपन महापुरुष के खाली पूजा करैत रहबै तं अपन रीयल विरासत समझ मे आएत कोना?&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-1116183329383125982?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/1116183329383125982/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=1116183329383125982' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1116183329383125982'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1116183329383125982'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2011/06/blog-post_30.html' title='लक्ष्मीनाथ गोसांइ के खोज'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://2.bp.blogspot.com/-E5phB7ajAEs/TgyNSm89csI/AAAAAAAAAFU/AJnrNZ3sk6k/s72-c/laxminath.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-5277758526415863265</id><published>2011-06-24T04:47:00.000-07:00</published><updated>2011-06-24T04:53:48.333-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='gajendra thakur'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='videh'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='maithili literature'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='तारानंद वियोगी'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='विभूति आनन्द'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='मैथिली'/><title type='text'>एना फूसि के बयार बहत तं कोना बचत मैथिली?</title><content type='html'>&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिलीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सुप्रसिद्ध&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लेखक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;डा०&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विभूति&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आनन्द&lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आइ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दुखी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भ&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;फोन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;केलनि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाव&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विह्वल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छला&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ताहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संगे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आक्रोशित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जकां&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सेहो।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पुछलियनि&lt;/span&gt;-- &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाइ&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt;? &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ओ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बेर&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बेर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहथि&lt;/span&gt;-- '&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अहां&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एना&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बजबाक&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लिखबाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;चाही।&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;चकित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रही&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आखिर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कोन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बजलहुं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;वा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लिखलहुं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जाहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आदरणीय&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लेखक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तरहें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दुखी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छथि।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;    &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ओ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहलनि&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ताहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बुझलहुं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हुनकर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क्यो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अपेक्षित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हुनका&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहलकनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तारानन्द&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;वियोगी&lt;/span&gt; '&lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विदेह&lt;/span&gt;' (&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;इन्टरनेट&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पत्रिका&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एवं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;फेसबुक&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ग्रुप&lt;/span&gt;) &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहलखिन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विभूति&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आनन्द&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;साहित्य&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अकादमी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पुरस्कार&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भेटलनि&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बेटाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मृत्युक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सान्वना&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;स्वरूप।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;देह&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सिहरि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गेल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भगवती&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लीला।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;निश्चिन्त&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहबे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तरहक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;घटिया&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आइ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहियो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बाजिये&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सकै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छी।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मोन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;यैह&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आएल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गजेन्द्र&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ठाकुर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दुश्मनी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;निमाहैत&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;निमाहैत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आब&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एते&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पतित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भ&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गेला&lt;/span&gt;? &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पछिला&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तीस&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बरस&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;साहित्य&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दुश्मन भ&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;चुकलाह&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;खिलाफ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जते&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लिखल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गेल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तकरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जं&lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पुस्तकाकार&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छपाओल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जाय&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पांच&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सौ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पृष्ठक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विशाल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ग्रन्थ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भ&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जेतै।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एकरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहियो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बेजाय&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मानलियै&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उनटे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अपन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सौभाग्य&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मानलहुं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जीबन्त&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जागन्त&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;वैचारिक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विरोध&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हेबे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करत।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तकरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सब&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पढबाको&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;फुरसत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहैए।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अपन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;काज&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;घून&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सून&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लेने&lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;घुरी&lt;/span&gt;? &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मुदा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ओ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहलनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कने&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ताक&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;झांक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;केलहुं।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;       &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एतबा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;प्रायः&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सब&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गोटे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बूझल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हएत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;इन्टरनेट&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;वा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;फेसबुक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सैकडोक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संख्या&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;फरजी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एकाउन्ट&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छै&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;साइबर&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;युद्ध&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नकली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सेनाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;काज&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छै।&lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कतेक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बेर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;डिसाइड&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करब&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कठिन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भ&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जाइ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;असली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नकली।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;किछु।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहने&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कोनो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बन्धु&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उद्दंड&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लिखलनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तहिया&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहने&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रही&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जहिया&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विभूति&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अकादमी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पुरस्कार&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भेटल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;साक्ष्य&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तौर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पर&lt;/span&gt; '&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;समय&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;साल&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पत्रिका&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उल्लेख&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कएल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गेल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छै।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गजेन्द्र&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कथन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अपन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;स्वीकृति&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;प्रदान&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;केलनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;      &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विभूति&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सब&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहलियनि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पुछलियनि&lt;/span&gt;---'&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अहां&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मोन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पडैए&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तहिया&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहने&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहियै&lt;/span&gt;?' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मुदा&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हुनको&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अविश्वसनीय&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लगलनि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अन्त&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ओ&lt;/span&gt; '&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;समय&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;साल&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;निकाललनि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सरिया&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;देखलनि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अन्त&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;फेर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;वैह&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;फोन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सूचित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;केलनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अहांक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बात&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहबाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कतहु&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कोनो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जिक्र&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अछि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ओ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दुखी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भेल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छला&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ताहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लेल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अपसोच&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;प्रकट&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;केलनि।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;फेर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गप&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भेल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हमरा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एहि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बातक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;खंडन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;प्रकाशित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करबाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;चाही।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;       &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भारी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छगुन्ता&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;खंडन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;प्रकाशित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करी&lt;/span&gt;? &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अनजान&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गलती&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आदमी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सुधरि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सकैए।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एतए&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिलीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;दुर्बल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;काया&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कूडा&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कचडाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पहाड&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ठाढ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करबाक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सुनियोजित&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अभियान&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;चलि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छै।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एकर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सफाइ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लेल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मेहतरक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;फौज&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;चाही।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ठीके&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छै।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पहिने&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जाय&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ब्राह्मणक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छी&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;आगू&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कहल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जाएत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिली&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मेहतरक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छी।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;      &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;खंडन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;केने&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हएत&lt;/span&gt;? &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पहिनो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;खंडन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;चुकल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छी।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मुदा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ओ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सब&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अपन&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;खुट्टा&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ठामे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;गाडने&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;रहला।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उनटे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बकथोथनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करए&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लगलाह।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;       &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तैयो&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विभूति&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सम्मानार्थ&lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;इन्टरनेट&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जुडल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मैथिलीक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;पाठक&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लेखक&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;एक्टिविस्ट&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लोकनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कें&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सावधान&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छियनि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जे&lt;/span&gt; '&lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विदेह&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मे&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छपल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कोनो&lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बातक&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विश्वसनीयता&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अत्यन्त&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;संदिग्ध&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;होइ&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छै।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;ई&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छौडा&lt;/span&gt;-&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;मारडि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;खेती&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;छिऐक&lt;/span&gt;, &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;नै&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;उपजल&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;अथी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सती&lt;/span&gt;.....&lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कोनो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;कारण&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;सं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;विश्वास&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;करब&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;जरूरी&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;तं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;साक्ष्य&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;परीक्षण&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;स्वयं&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;क&lt;/span&gt;' &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;लेथि&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family:&amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;।&lt;/span&gt; &lt;span style="font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,&amp;quot;serif&amp;quot;"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt; &lt;/span&gt;(19.6.11)&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-5277758526415863265?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/5277758526415863265/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=5277758526415863265' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5277758526415863265'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5277758526415863265'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2011/06/blog-post.html' title='एना फूसि के बयार बहत तं कोना बचत मैथिली?'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-3256478248124664791</id><published>2011-04-13T19:21:00.000-07:00</published><updated>2011-06-24T04:46:32.952-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='videh'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='maithili literature'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='तारानंद वियोगी'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='मैथिली'/><title type='text'>कुछ तो गहरा हो यार</title><content type='html'>&lt;p style="margin:0in;font-size:11.0pt"&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मिथिला&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कुछ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लडके&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इनदिनों&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;फेसबुक&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मैथिली&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लेखकों&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लड&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;रहे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मुझे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पता&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;था&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;देवेश&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ने&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;आग्रह&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;किया&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लडाई&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;देखने&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मैं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;उनके&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;आंगन&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गया&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;था।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मजा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;आया।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लडके&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इस&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तरह&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;विवस्त्र&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;होकर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लड&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;रहे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;थे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कि&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;शामिल&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;होने&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मन&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;किया।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-family:Calibri;font-size:11.0pt"&gt; &lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-size:11.0pt"&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लडाई&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कुल&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;जमा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;वजह&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;यही&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;दिखी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कि&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लडके&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;उनके&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;बुजुर्ग&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;) &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मैथिली&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;साहित्य&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;अपना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;स्थान&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;चाहते&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;यश&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;सम्मान।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;वाजिब&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;बात&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;यह&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;उनको&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मिलना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;चाहिए।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इसके&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लिए&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कई&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तरीके&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;आजमाए&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;जाते&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;रहे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;एक&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पुराना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तरीका&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;सही&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गलत&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मुद्दे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;खोज&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;खोजकर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;अपने&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;सीनियर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कटु&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;आलोचना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;करना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;जहां&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तक&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;बन&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पडे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;उन्हें&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गालियां&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;देना।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ये&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;जगह&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;होता&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पीढी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;होता&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-family:Calibri;font-size:11.0pt"&gt; &lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-size:11.0pt"&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लेकिन&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इसके&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;साथ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;साथ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;अच्छा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लिखना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पडता&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ये&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लडके&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इन्टरनेट&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;विस्तृति&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family: Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;व्यापकता&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गहरा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ज्ञान&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;रखते&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हथियार&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तौर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इसके&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;उपयोग&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;समझ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;उनमें&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ये&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;अच्छा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लिख&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;रहे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गहराई&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इनमें&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;न&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;संवेदना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;स्तर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;न&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ज्ञान&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;स्तर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पर।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इसका&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;जतन&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;वे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;रहे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हडबडी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;............&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;देखकर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;दुख&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;होता&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-family:Calibri;font-size:11.0pt"&gt; &lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-size:11.0pt"&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;सीनियर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तौर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गलियाने&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लिए&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मुझे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;चुना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गया&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;खुशी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हुई&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कि&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;चलो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इस&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लायक&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;समझा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गया&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, '&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;नन&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मैथिल&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;होने&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;बावजूद।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मगर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;दुख&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हुआ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कि&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ये&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लडके&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ब्रह्म&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;वाक्य&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भाखने&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;दम्भ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;रखते&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हैं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;वास्तविक&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तथ्यों&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;बारे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कितना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कम&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;अधूरा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;जानते&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हैं।देखिए&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मुझे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गाली&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;देने&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लिए&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ये&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;जमीन्दार&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;'&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;शब्द&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;चुनते&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-family:Calibri;font-size:11.0pt"&gt; &lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-size:11.0pt"&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मेरी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पुरस्कृत&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family: Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;किताब&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ई&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भेटल&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भेटल&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;बारे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;बहुत&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;अद्भुत&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;जानकारी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इसमें&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;दी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गई&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;समझें&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मेरा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ज्ञान&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;वर्द्धन&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हुआ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;खुद&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;अपने&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;बारे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;में।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लिखा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कि&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ये&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;किताब&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मेरी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हिन्दी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;किताब&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;यह&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पाया&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;क्या&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पाया&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मैथिली&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;रूपान्तर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family: Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;अबे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;यार&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पूछ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लिया&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;होता।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;यह&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पाया&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;.....' &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;१५०&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पृष्ठों&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कहानी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;संग्रह&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;जो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;२००५&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;प्रेस&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गया&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;प्रकाशक&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;महिमा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;वश&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;अब&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तक&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;बाहर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;न&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;आ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;सका।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इसलिए&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लिखनेवाले&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family: Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;ने&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इस&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;किताब&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कहीं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;देखा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;न&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;होगा।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;लिख&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;दिया&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मजे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;से।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;इसी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;बिना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मुझे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गलियाये&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;जा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;रहे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-family:Calibri;font-size:11.0pt"&gt; &lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-family:Calibri;font-size:11.0pt"&gt; &lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-size:11.0pt"&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;अरे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;पंडित&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कुछ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;स्तर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;निभाना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;सीख।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कुछ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;गहरा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;यार।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कुछ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;खयाल&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कि&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;साहित्य&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;क्षेत्र&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;काम&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;करने&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;आए&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;हो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;वो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;विद्यापति&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;भाषा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;में।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;क्या&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;होगा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;कल&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;तुम्हारी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family: Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मां&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="hi"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;मैथिली&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Mangal" lang="hi"&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style="font-family:Calibri" lang="en-US"&gt;?&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p style="margin:0in;font-family:Calibri;font-size:11.0pt"&gt; &lt;/p&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-3256478248124664791?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/3256478248124664791/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=3256478248124664791' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/3256478248124664791'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/3256478248124664791'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2011/04/blog-post.html' title='कुछ तो गहरा हो यार'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-706319847002106339</id><published>2011-02-27T08:14:00.000-08:00</published><updated>2011-02-27T08:14:00.477-08:00</updated><title type='text'>standpoint: Thespian in Conversation</title><content type='html'>&lt;a href="http://onesstandpoint.blogspot.com/2011/01/thespian-in-conversation.html?showComment=1298823117664#c1413127864653604146"&gt;standpoint: Thespian in Conversation&lt;/a&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-706319847002106339?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='related' href='http://onesstandpoint.blogspot.com/2011/01/thespian-in-conversation.html?showComment=1298823117664#c1413127864653604146' title='standpoint: Thespian in Conversation'/><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/706319847002106339/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=706319847002106339' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/706319847002106339'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/706319847002106339'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2011/02/standpoint-thespian-in-conversation.html' title='standpoint: Thespian in Conversation'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-5088306059469771008</id><published>2010-12-16T05:23:00.000-08:00</published><updated>2010-12-16T05:46:31.711-08:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>Aatm-Geet</title><content type='html'>&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TQoWesskzmI/AAAAAAAAAD0/LYzD0HF9Ysk/s1600/IMG_0518.jpg"&gt;&lt;img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TQoWesskzmI/AAAAAAAAAD0/LYzD0HF9Ysk/s320/IMG_0518.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5551274207337565794" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TQoUstT7HTI/AAAAAAAAADs/jjW2CddPzMA/s1600/IMG_0031.jpg"&gt;&lt;img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 213px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TQoUstT7HTI/AAAAAAAAADs/jjW2CddPzMA/s320/IMG_0031.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5551272248997518642" /&gt;&lt;/a&gt;                                                                                    &lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TQoT0jbxHYI/AAAAAAAAADk/AtUTCuQ0UNk/s1600/IMG_0518.jpg"&gt;&lt;img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TQoT0jbxHYI/AAAAAAAAADk/AtUTCuQ0UNk/s320/IMG_0518.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5551271284273388930" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;&lt;b&gt;&lt;span class="Apple-style-span" &gt;आत्म-गीत&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;&lt;b&gt;&lt;i&gt;रवीन्द्रनाथ ठाकुर&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span class="Apple-style-span" &gt;सत् चितक मानि अनुरोध&lt;br /&gt;अपन अथ-उथ के कयल विरोध&lt;br /&gt;कयल अपनहि पर जमि क' शोध&lt;br /&gt;प्राप्त निष्कर्ष करौलक बोध&lt;br /&gt;अपन अवरोध थिकहुं हम अपने।&lt;br /&gt;अपन गतिरोध थिकहुं हम अपने।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;कुलबोडन,भव-युग-ताडन हम&lt;br /&gt;छी कारण तथा निवारण हम&lt;br /&gt;मुंहझांपन, देहउघाडन हम&lt;br /&gt;हम अगिलाह, आगि-पझाबन हम&lt;br /&gt;से जानि भेल उत्पन्न महाविक्षोभ&lt;br /&gt;तं आयल क्रोध, क्रोध पर क्रोध&lt;br /&gt;अपन जडिखोध थिकहुं हम अपने।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;कटु सत्यक तथ्य मथन कयलहुं&lt;br /&gt;शुभ जीवन हेतु जतन कयलहुं&lt;br /&gt;सब ओझराहटि सोझरा-सोझरा&lt;br /&gt;संतुलनक विधिक चयन कयलहुं&lt;br /&gt;प्रतिशोधक कयल विरोध, मरल दुर्योध&lt;br /&gt;विना प्रतिरोध कयल सुख-बोध&lt;br /&gt;स्वयं हरिऔध थिकहुं हम अपने&lt;br /&gt;स्वयं हरिऔध थिकहुं अपने।।&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;प्रस्तुति--तारानंद वियोगी&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-5088306059469771008?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/5088306059469771008/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=5088306059469771008' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5088306059469771008'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5088306059469771008'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/12/aatm-geet.html' title='Aatm-Geet'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TQoWesskzmI/AAAAAAAAAD0/LYzD0HF9Ysk/s72-c/IMG_0518.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-1888773661128258651</id><published>2010-12-08T02:27:00.000-08:00</published><updated>2011-06-24T05:00:06.533-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='sahitya akademi'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='maithili literature'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='तारानंद वियोगी'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='मैथिली'/><title type='text'>साहित्य अकादेमी के विशेष समारोह(१५.११.१०)में तारानन्द वियोगी का वक्तव्य</title><content type='html'>सन्दर्भ : साहित्य अकादेमीक बाल साहित्य पुरस्कार&lt;br /&gt;===============================&lt;br /&gt;साहित्य अकादेमी के विशेष समारोह(१५.११.१०)में तारानन्द वियोगी का वक्तव्य&lt;br /&gt;===============================================&lt;br /&gt;आदरणीय अध्यक्ष महोदय और मित्रो,&lt;br /&gt;साहित्य अकादेमी के इस विशेष समारोह में हम सभी यहां एकत्र हुए&lt;br /&gt;हैं। भारतीय साहित्य का जीता-जागता उपवन यहां मौजूद है, जिसमें रंग-रंग&lt;br /&gt;के, किस्म-किस्म के फूल खिले हुए हैं। गुरुदेव रवीन्द्रनाथ ठाकुर कहा&lt;br /&gt;करते थे कि मेरी भारत माता बीसियों भाषाओं में बोलती हैं। उस भारत माता&lt;br /&gt;को यहां जीवन्त महसूस किया जा सकता है। ऐसे अवसर पर अपने आपको यहां, आप&lt;br /&gt;सबके बीच पाकर मैं स्वयं को गौरवान्वित महसूस कर रहा हूं। मैं साहित्य&lt;br /&gt;अकादेमी को, और हमारी मैथिली भाषा के प्रतिनिधि को, उनके सहयोगियों को&lt;br /&gt;हृदय से धन्यवाद देता हूं।&lt;br /&gt;मुझसे अनुरोध किया गया गया है कि इस अवसर पर मैं अपने कुछ अनुभव, अपनी&lt;br /&gt;चिन्ताएं आपके साथ शेयर करूं। यह जरूरी भी है। हमारा भारतीय साहित्य आज&lt;br /&gt;जिस दौर से गुजर रहा है,, जो संकट और चुनौतियां आज इसके सामने है,यह और&lt;br /&gt;भी जरूरी है। मित्रो, मैं कोशी क्षेत्र का रहने वाला हूं। आप शायद जानते&lt;br /&gt;हों कि कोशी बडी ही विकराल, बडी ही मनमौजी नदी है। जगह-जगह इसपर बांध बनाए&lt;br /&gt;गए हैं। अक्सर ऐसा होता है कि बरसात के दिनों में नदी बांध तोड देती है।&lt;br /&gt;पानी का बहुत भयावह रेला चल निकलता है। लोग जहां-तहां फंस जाते हैं।&lt;br /&gt;सरकारी-गैर सरकारी एजेंसियां तो बाद में पहुंचती हैं, पहले तो ये होता है&lt;br /&gt;कि लोग अपनी मदद आपस में मिल-जुल कर करते हैं। पानी के तेज बहाव में अगर&lt;br /&gt;अकेला आदमी पड जाए तो उसका बचना मुश्किल हो जाता है। ऐसे में लोग क्या&lt;br /&gt;करते हैं कि हाथों में हाथ डालकर एक मानव-शृंखला बना लेते हैं, टेक के&lt;br /&gt;लिए हाथों में लाठियां थाम लेते हैं और इस तरह सुरक्षित स्थान तक पहुंच&lt;br /&gt;जाते हैं। आप भी शायद महसूस करते हों कि कुछ ऐसे ही हालात से आज हम भी गुजर&lt;br /&gt;रहे हैं। भूमंडलीकरण के इस दौर में छोटी-छोटी भाषाओं की नित्य प्रति&lt;br /&gt;मृत्यु हो रही है। साहित्य को निरन्तर अप्रासंगिक करार दिया जा रहा है।&lt;br /&gt;भावाभिव्यक्ति में एक जाहिल उताबलापन चारों तरफ दिख रहा है। इतनी तेजी से&lt;br /&gt;रोज-रोज दुनिया बदल रही है कि युग और काल की हमारी अवधारणा भी कई बार&lt;br /&gt;हमसे धोखा करती प्रतीत होती है। ये तो हुआ एक पहलू। दूसरी तरफ हम ये भी&lt;br /&gt;देख रहे हैं कि हमारी जो पीढी युवा होकर आज दुनिया का मुकाबला करने को&lt;br /&gt;तैयार हो रही है, उसमें अपनी आइडेन्टिटी, अपनी अस्मिता को लेकर एक&lt;br /&gt;सात्विक तडप भी साफ दिख रही है। एक व्यापक और परिपूर्ण भारतीयता की समझ&lt;br /&gt;उनकी आत्मा की मांग बन रही है। तो, ये ऐसा समय है कि समझ लें--थोडा खट्टा&lt;br /&gt;है थोडा मीठा है, थोडा धुंधला है थोडा उजला है। चुनौती हमारे सामने ये है&lt;br /&gt;कि ऐसे में हम, और हमारा साहित्य, इस पीढी के, आने वाली पीढियों के किस&lt;br /&gt;काम आ सकता है। एक जमाना था कि जब बडे-बडे लोग छोटे-छोटे ब्च्चों के&lt;br /&gt;लिखना गौरव का विषय समझते थे। पर, वह जमाना भी अब बीत चुका है। तो, ऐसे&lt;br /&gt;हालात में, मैं समझता हूं कि एक  तो मिलजुलकर लगातार काम करने की जरूरत है,&lt;br /&gt;दूसरे युग की चुनौती को इस तरह स्वीकार करने की भी जरूरत है कि आनेवाली&lt;br /&gt;पीढियां हमपर ये इल्जाम न लगाए कि जब रोम जल रहा था तो नीरो बांसुरी बजा&lt;br /&gt;रहा था।&lt;br /&gt; मित्रो, आप बुरा न मानें, इस तरह मैं सोचता हूं तो घोर अंधेरी रात&lt;br /&gt;में बिजली की चमक-जैसी जो चीज मुझे दिखाई देती है, वह है--बाल साहित्य।&lt;br /&gt;सार्थक ढंग से लिखा गया बाल साहित्य ही ये कर सकता है कि आनेवाली पीढियों&lt;br /&gt;के लिए साहित्य भी एक प्रासंगिक चीज, उनके जीवन के काम आनेवाली चीज बनकर&lt;br /&gt;रह सके। पीढियों के भाषा-संस्कार को यह परिमार्जित कर सकता है।&lt;br /&gt;भावाभिव्यक्ति में पाए जानेवाले जाहिल उताबलेपन की जगह एक स्थैर्य, एक&lt;br /&gt;गहराई को उनकी जीवन-शैली का हिस्सा बना सकता है। बाजार की जीवन-पद्धति&lt;br /&gt;है--द्विआयामी, जिसमें वस्तु है और क्रिया है। त्रिआयामी जीवन-पद्धति,&lt;br /&gt;जिसमें वस्तु और क्रिया के साथ-साथ चिन्तन भी हो, इसका विकास बाल साहित्य&lt;br /&gt;कर सकता है। मुझे तो लगता है कि सार्थक और प्रासंगिक बाल साहित्य का&lt;br /&gt;प्रसार छोटी-छोटी भाषाओं की मृत्यु-दर को कम कर सकता है और हमारे उखडते&lt;br /&gt;हुए पांवों को एक ताजगी-भरी मजबूती दे सकता है।&lt;br /&gt; जो चिन्ता आज मेरी है, मेरा खयाल है कि यह आपकी भी चिन्ता है , सारे&lt;br /&gt;देश की, सारी दुनिया की चिन्ता है। ऐसे में, बडे ही आभार के साथ मैं&lt;br /&gt;साहित्य अकादेमी को और संस्कृति मंत्रालय को धन्यवाद देता हूं कि भारतीय&lt;br /&gt;भाषाओं में बाल साहित्य के विकास के लिए नए ढंग से उन्होंने सोचना शुरू किया है।&lt;br /&gt;        प्रायः चार साल हुए कि इन्हीं चिन्ताओं से जूझते हुए मैंने अपनी&lt;br /&gt;भाषा मैथिली में, इस दिशा में कुछ काम करने की शुरुआत की थी। मैथिली में&lt;br /&gt;बाल साहित्य की दशा अत्यन्त दुर्बल है। दूसरी बात यह कि हमारे यहां,&lt;br /&gt;मैथिली पुस्तक-प्रकाशन के मामले में यह जुमला बडा ही प्रसिद्ध है कि&lt;br /&gt;लेखकों की छपाई किताब बिकती नहीं है और पाठकों को उनकी पसन्द की किताब&lt;br /&gt;मिलती नहीं है। हमने कुछ नए ढंग से समाधान की कोशिश की। युवा लेखकों और&lt;br /&gt;साहित्यकर्मियों की हमने एक टीम बनाई। बाल साहित्य पर गंभीरता से काम&lt;br /&gt;करना शुरू किया। हमने सातवीं-आठवीं कक्षा के बालपाठकों को टारगेट किया।&lt;br /&gt;विषय हमने ऐसे चुने जो इक्कीसवीं सदी में वयस्क होनेवाले हमारे बालपाठकों&lt;br /&gt;के जीवन के काम आ सके। उपजीव्य ग्रन्थ ही अगर चुनना हो तब भी हमने लीक से&lt;br /&gt;हंटकर चलने का मन बनाया। हमारे यहां मुख्यतः दो उपजीव्य चलन में रहे&lt;br /&gt;हैं--रामायण और महाभारत। हमने उपनिषदों को लिया, जातक-कथाओं को लिया। आप&lt;br /&gt;देखेंगे कि महाभारत में जंगल को जलाया जाता है, जबकि उपनिषद में जंगल से&lt;br /&gt;दोस्ती की जाती है। किताबों को फारमेट भी हमने कुछ अलग ढंग से किया।&lt;br /&gt;भाषा, अभिव्यक्ति-शैली, कथन-भंगिमा-- इन सबके प्रति भी हम अत्यन्त सजग&lt;br /&gt;रहे। हमारे महाकवि विद्यापति ने कभी 'सुपुरुष' की अवधारणा प्रस्तुत की&lt;br /&gt;थी। हमारा लक्ष्य इक्कीसवीं सदी का 'सु-मानुस' ठहरा, जिसमें सुपुरुष के&lt;br /&gt;साथ 'सु-नारी' भी शामिल हैं, और जो एक ही साथ जितने मैथिल हैं, उतने ही&lt;br /&gt;भारतीय और ठीक-ठीक उतने ही वैश्विक। हमारी टीम के युवा साहित्य-कर्मी&lt;br /&gt;मध्य और उच्च विद्यालयों में पहुंचते, और सस्ते संस्करणों वाली ये&lt;br /&gt;पुस्तकें प्रत्यक्ष रूप से अपने पाठकों को सौंप आते। एक हजार प्रतियों का&lt;br /&gt;हमारा संस्करण महीनों में बिक जाता। जिस घर में किताब की एक प्रति&lt;br /&gt;पहुंचती, उसके परिवारी-जनों के साथ-साथ अडोसी-पडोसी मिलाकर औसतन हमें&lt;br /&gt;पन्द्रह पाठक मिल जाते। मित्रो, आपको लग सकता है कि मैं विषयान्तर हो रहा&lt;br /&gt;हूं, साहित्यकार के दायरे से बाहर जाकर एक्टीविज्म पर पहुंच रहा हूं। लेकिन&lt;br /&gt;यकीन कीजिए, मैं भी मूलतः एक साहित्यकार ही हूं। साहित्य-सृजन के लिए सघन&lt;br /&gt;एकान्त मुझे भी चाहिए। किन्तु, साहित्य के साथ जीते हुए कभी ऐसी भी&lt;br /&gt;स्थितियां बनती हैं, जब आपको टीम बनाने की जरूरत पडती है। यूं तो आप&lt;br /&gt;अदृश्य पाठकों के लिए लिखते हैं, पर वक्त आता है कि जब आपको उन्हें&lt;br /&gt;दृश्यमान करने की जरूरत पडती है। मैंने महसूस किया है कि ऐसे हालात में&lt;br /&gt;'साहित्यकार' और 'साहित्यकर्मी' के बीच की दूरियां सिमट जाती हैं।&lt;br /&gt;            मित्रो, हमारे संकट अथाह हैं। उत्तर आधुनिकता के इस दौर&lt;br /&gt;में आज जब हमारे लोग अपनी अस्मिता के प्रति साकांक्ष हुए हैं तो अपनी जड,&lt;br /&gt;अपनी भाषा से जुडना चाहते हैं। इधर विडम्बना यह कि दुनिया-भर की चीजें&lt;br /&gt;उन्हें पता है, मगर अपनी मातृभाषा पढ पाने का हुनर उन्हें नहीं है। एक&lt;br /&gt;दौर था, जब मातृभाषा को अयोग्य मानकर उन्होंने उसकी उपेक्षा की। मातृभाषा&lt;br /&gt;को उन्होंने कभी इस लायक माना ही नहीं कि उसमें बडी-बडी, ऊंची-ऊंची बातें&lt;br /&gt;की जा सकती हो। याद कीजिए कि इन्हीं लोगों की उपेक्षा ने अपनी-अपनी&lt;br /&gt;मातृभाषाओं को उजाडा। पर, आज वे आइडेन्टिटी ढूंढते हैं और मातृभाषा से&lt;br /&gt;जुडना चाहते हैं। हम तो दरअसल, उनके बच्चों के लिए लिखते हैं। लेकिन,&lt;br /&gt;बच्चों के लिखी गई किताब जब हमारे ये बन्धु पढते हैं तो खुद भी मातृभाषा&lt;br /&gt;पढने का हुनर सीखते हैं। हमें तो समझिए दोहरी खुशी मिलती है। भविष्य को&lt;br /&gt;ठीक करने की कोशिश में हमारा वर्तमान भी सुधरता जाता है। यह बाल साहित्य&lt;br /&gt;कर रहा है। बाल साहित्य ही यह कर भी सकता है।&lt;br /&gt;           मित्रो, इतनी बातें मैंने इसलिए कहीं कि आपको सामने पाकर&lt;br /&gt;सुख-दुख बतियाने का एक अवसर मुझे मिला। इस अवसर के लिए पुनः धन्यवाद।&lt;br /&gt;अपनी भाषा के कर्णधारों, अपनी टीम के युवा साहित्यकर्मियों को भी&lt;br /&gt;धन्यवाद। इतने ध्यान-पूर्वक आप सबने मुझे सुना, इसके लिए पुनः धन्यवाद।&lt;br /&gt;                                                     तारानन्द वियोगी&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-1888773661128258651?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/1888773661128258651/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=1888773661128258651' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1888773661128258651'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1888773661128258651'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/12/blog-post_08.html' title='साहित्य अकादेमी के विशेष समारोह(१५.११.१०)में तारानन्द वियोगी का वक्तव्य'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-7240180751198360327</id><published>2010-12-07T02:12:00.001-08:00</published><updated>2010-12-16T04:55:38.772-08:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>बाल साहित्य पुरस्कार २०१० अर्पण समारोह</title><content type='html'>बाल दिवसक अवसर पर दिनांक १४ नवंबर २०१० कें साहित्य अकादेमी, नई दिल्लीक परिसर स्थित मेघदूत मुक्ताकाश मंच पर एक अतीव गरिमापूर्ण समारोह मे साहित्य अकादेमीक बाल साहित्य पुरस्कार २०१० के अर्पण कएल गेल। २४ भारतीय भाषाक&lt;br /&gt;लेखक लोकनि कें बाल साहित्य मे विशिष्ट अवदानक लेल पुरस्कृत=सम्मानित कएल गेलनि। मैथिली मे प्रथम बाल साहित्य पुरस्कार तारानन्द वियोगी कें हुनक बाल-पुस्तक 'ई भेटल तं की भेटल'के लेल देल गेलनि। एहि यादगार अवसरक किछु फोटोग्राफ एतए देखू।&lt;img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 296px; height: 320px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4MEEeiIwI/AAAAAAAAACQ/2B6etIM7vlA/s320/img078.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5547885055027847938" /&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4O9XvbCaI/AAAAAAAAADY/iwbspjkVXrY/s1600/DSC00649.JPG"&gt;&lt;img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4O9XvbCaI/AAAAAAAAADY/iwbspjkVXrY/s320/DSC00649.JPG" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5547888238474758562" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4O8o23UTI/AAAAAAAAADQ/BFG5kY87jzQ/s1600/DSC00841.JPG"&gt;&lt;img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4O8o23UTI/AAAAAAAAADQ/BFG5kY87jzQ/s320/DSC00841.JPG" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5547888225889505586" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4O8FhKejI/AAAAAAAAADI/fmGSu5-UGRE/s1600/IMG_0023.jpg"&gt;&lt;img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 230px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4O8FhKejI/AAAAAAAAADI/fmGSu5-UGRE/s320/IMG_0023.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5547888216403245618" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4O7ngvyaI/AAAAAAAAADA/HCXCRisaFog/s1600/IMG.jpg"&gt;&lt;img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 222px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4O7ngvyaI/AAAAAAAAADA/HCXCRisaFog/s320/IMG.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5547888208348432802" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4O6wPUZNI/AAAAAAAAAC4/kDdR7d6qlKI/s1600/IMG_0024.jpg"&gt;&lt;img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 230px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4O6wPUZNI/AAAAAAAAAC4/kDdR7d6qlKI/s320/IMG_0024.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5547888193511384274" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4MHN5taXI/AAAAAAAAACw/4BIPPBvAlJU/s1600/DSC00735.JPG"&gt;&lt;img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4MHN5taXI/AAAAAAAAACw/4BIPPBvAlJU/s320/DSC00735.JPG" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5547885109097359730" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4MGZ8FXYI/AAAAAAAAACo/4eC-ohFrzUY/s1600/IMG_0003.jpg"&gt;&lt;img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 222px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4MGZ8FXYI/AAAAAAAAACo/4eC-ohFrzUY/s320/IMG_0003.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5547885095148674434" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4MFTjbpeI/AAAAAAAAACg/AmCPFtDOTIo/s1600/DSC00840.JPG"&gt;&lt;img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4MFTjbpeI/AAAAAAAAACg/AmCPFtDOTIo/s320/DSC00840.JPG" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5547885076254795234" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4MEvrO61I/AAAAAAAAACY/pq-VBu7qW1w/s1600/DSC00834.JPG"&gt;&lt;img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4MEvrO61I/AAAAAAAAACY/pq-VBu7qW1w/s320/DSC00834.JPG" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5547885066623839058" /&gt;&lt;/a&gt;Taranand Viyogi&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-7240180751198360327?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/7240180751198360327/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=7240180751198360327' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/7240180751198360327'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/7240180751198360327'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/12/blog-post.html' title='बाल साहित्य पुरस्कार २०१० अर्पण समारोह'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TP4MEEeiIwI/AAAAAAAAACQ/2B6etIM7vlA/s72-c/img078.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-929517539341531189</id><published>2010-08-26T10:04:00.001-07:00</published><updated>2010-08-26T10:04:02.558-07:00</updated><title type='text'>Check out तारानन्द वियोगी कए साहित्य अकादेमी पुरस्कार</title><content type='html'>&lt;p&gt;Hi,&lt;/p&gt;&lt;p&gt;I want you to take a look at: &lt;a href="http://gotaf.socialtwist.com/redirect?l=-853114228956137921711"&gt;तारानन्द वियोगी कए साहित्य अकादेमी पुरस्कार&lt;/a&gt; &lt;/p&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-929517539341531189?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/929517539341531189/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=929517539341531189' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/929517539341531189'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/929517539341531189'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/08/check-out.html' title='Check out तारानन्द वियोगी कए साहित्य अकादेमी पुरस्कार'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-7677855151031662354</id><published>2010-07-20T06:50:00.000-07:00</published><updated>2010-07-20T06:56:20.131-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='मिथिलाक'/><title type='text'>।।मिथिलाक लेल एकटा शोकगीत।।</title><content type='html'>।।मिथिलाक लेल एकटा शोकगीत।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;हमरे चेतनाक दोमट सॅ जनमल छल&lt;br /&gt;ई छांहदार वृक्ष सभ,&lt;br /&gt;जकर एक-एक डारि-पात काटि-काटि&lt;br /&gt;हम अपना पशु-वर्ग कें खुआएल अछि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;राजा शिवसिंहक पगडी कें हम &lt;br /&gt;लुंगी बना क’ पहिरल अछि अपन एकान्त मे।&lt;br /&gt;अपन एकान्त मे हम&lt;br /&gt;कहियो नहि सुन’ चाहलहुं अछि अपने अबाज।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;मिथिला बिराजै तॅ छली &lt;br /&gt;हमरा तन-मन मे संपृक्त&lt;br /&gt;मुदा व्यसनी हम तेहन&lt;br /&gt;जे अपने तन-मन खखोडि-खखोडि&lt;br /&gt;समिधा जकां झोकलहुं अछि&lt;br /&gt;बेहोशीक कुण्ड मे।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;सौंसे पृथ्वी,सम्पूर्ण देश, समस्त समाज&lt;br /&gt;हमर बेहोशीक केलक अछि अभ्यर्थना&lt;br /&gt;मुदा विडम्बना एहि समयक&lt;br /&gt;जे लटुआएल झूर-झमान मिथिला&lt;br /&gt;हमरे अतमा मे थरथराइत रहल छथि&lt;br /&gt;पीपरक पात जकां पूरे समय।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एहि भूमंडलीकृत समय मे &lt;br /&gt;सभ क्यो क’ रहल अछि &lt;br /&gt;हमर बेहोशीक अभ्यर्थना &lt;br /&gt;जखन कि देखू---&lt;br /&gt;अपने दुनू पएरक&lt;br /&gt;सिन्दूराभिषिक्त अरिपन बना क’ &lt;br /&gt;टांगि जॅ लीतहुं कोठली मे चौबगली&lt;br /&gt;तॅ सेहो बनि सकै छल &lt;br /&gt;हमर जागरणक कारण।&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-7677855151031662354?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/7677855151031662354/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=7677855151031662354' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/7677855151031662354'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/7677855151031662354'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/07/blog-post_20.html' title='।।मिथिलाक लेल एकटा शोकगीत।।'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-5507585773626065899</id><published>2010-07-12T20:29:00.001-07:00</published><updated>2010-07-12T20:44:18.646-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>'ऑनर-किलिंग' पर एक मैथिल प्रतिक्रिया</title><content type='html'>&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TDvgAF9JMXI/AAAAAAAAACA/7i5rrmP5E9A/s1600/Picture+193.jpg"&gt;&lt;img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TDvgAF9JMXI/AAAAAAAAACA/7i5rrmP5E9A/s320/Picture+193.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5493230462711705970" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;'ऑनर-किलिंग' पर एक मैथिल प्रतिक्रिया&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;।।मुकुट।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;दुनियां बहुत बेदिल छै&lt;br /&gt;हौ बाबू जोगीलाल,&lt;br /&gt;कते तोरा हम कहबह&lt;br /&gt;तों की कम बुझक्कड लाल?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;बड मुश्किल सॅ कतहु-कतहु&lt;br /&gt;दिल मे दिल मिलै छै&lt;br /&gt;आब, छोडह ई बात जे--&lt;br /&gt;तै सॅ इन्द्रासन हिलै छै।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;मिलल जॅ छह दिल मे दिल&lt;br /&gt;तॅ केवल अपन 'पगडी' दुआरे&lt;br /&gt;एकरा तोडह नहि&lt;br /&gt;ककर के होइ छै सुत-वित-नारि&lt;br /&gt;हौ, अइ मुकुट कें छोडह नहि।&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-5507585773626065899?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/5507585773626065899/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=5507585773626065899' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5507585773626065899'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5507585773626065899'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/07/blog-post.html' title='&apos;ऑनर-किलिंग&apos; पर एक मैथिल प्रतिक्रिया'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TDvgAF9JMXI/AAAAAAAAACA/7i5rrmP5E9A/s72-c/Picture+193.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-4668237706245664367</id><published>2010-06-27T02:18:00.000-07:00</published><updated>2010-12-16T06:00:13.183-08:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>बाबा के शताब्दी जन्म-दिवस पर उनका स्मरण</title><content type='html'>&lt;a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TQoaJJC3pvI/AAAAAAAAAD8/x4kD31Xl25U/s1600/IMG.jpg"&gt;&lt;img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 216px; height: 320px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TQoaJJC3pvI/AAAAAAAAAD8/x4kD31Xl25U/s320/IMG.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5551278235036657394" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;बाबा के शताब्दी जन्म-दिवस पर उनका स्मरण&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;     उनकी आदत थी कि अपने-आपको कभी गंभीरता से नहीं लेते थे। किसी नौजवान विद्यार्थी की तरह खुद को वर्तमान चुनौतियों की कसौटी पर कसते थे और जहां थोडी कमजोरी दिखी कि अपना ही मजाक जमकर उडाते थे। खुद को अद्यतन किए रहने की यह उनकी खास शैली थी।&lt;br /&gt;   उनकी संस्कृत कविताओं में से एक कविता ऐसी है, जहां वह थोडी देर को, स्वयं को जरा गंभीरता से लेते दीखते हैं।&lt;br /&gt; मैथिली के एक बडे लेखक हैं-पं० गोविन्द झा। पटने में रहते हैं और पेशे से भाषाशास्त्री हैं। उनपर एक अभिनन्दन-ग्रंथ 1995 में निकला था। उसमें, उनके बारे में बाबा ने बडे ही प्यार और आदर से एक संस्कृत कविता लिखी थी। चार श्लोकों की उस कविता के अंत में बाबा ने यह पंक्ति जोड दी थी---&lt;br /&gt;                श्लोकचतुष्ट्यमलं रचितं श्री वैद्यनाथेन&lt;br /&gt;                   यात्रीनाम्ना प्रथितं यस्य यशः को न जानाति।&lt;br /&gt;                   त्रिभुवनविदिता मिथिला जनकनंदिनी यत्र संभूता&lt;br /&gt;                   विख्यातोऽभूत् तत्रैव कविर्नागार्जुनो महान्।।&lt;br /&gt;(ये चार श्लोक श्री वैद्यनाथ ने लिखे हैं, जो यात्री के नाम से प्रसिद्ध है और जिसका यश कौन नही जानता? जनकनंदिनी सीता जहां पैदा हुईं, वह मिथिला तो सारे संसार को विदित ही है। वहीं यह कवि भी पैदा हुआ,जिसे लोग महान कवि नागार्जुन के रूप में ख्याति प्रदान करते हैं।)&lt;br /&gt; देखिए, बाबा के बारे में जो बात हमारे लिए सच है, जिस बात को हम कहते रहे हैं, जरा देर के लिए बाबा भी उस बात से राजी हो गए हैं। वाह बाबा, वाह।&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-4668237706245664367?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/4668237706245664367/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=4668237706245664367' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/4668237706245664367'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/4668237706245664367'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/06/blog-post_27.html' title='बाबा के शताब्दी जन्म-दिवस पर उनका स्मरण'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/TQoaJJC3pvI/AAAAAAAAAD8/x4kD31Xl25U/s72-c/IMG.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-857830279233851654</id><published>2010-06-26T05:59:00.000-07:00</published><updated>2010-06-26T06:22:34.078-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='and viyogi'/><title type='text'>युवा मित्र कें पत्र</title><content type='html'>युवा मित्र कें पत्र-3&lt;br /&gt;                          &lt;br /&gt;                        &lt;br /&gt;                          परम्परा आ लेखक  &lt;br /&gt;               &lt;br /&gt;                             डॉ० तारानन्द वियोगी           &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;         अहां पुछलहुं अछि जे परम्पराक प्रति नवतुरिया लेखकक की रुख हेबाक चाही। हमर जबाव अछि जे अपन परम्पराक प्रति हमरा लोकनि मे आलोचनात्मक आस्था हेबाक चाही। प्राथमिक बात ई अछि जे आस्था हेबाक चाही। से आस्था केहन हेबाक चाही, से भिन्न बात थिक।&lt;br /&gt;       ई 'आस्था' शब्द बड व्यापक। सामान्यतः एकरा विश्वासक लगीच क' क' देखल जाइ छै। लोक कहितो अछि--आस्था-विश्वास। दुनू शब्द मे मुदा, बड अंतर। विश्वास तॅ लोक ओहुनो, विना कोनो कारणोक, क' सकैत अछि, करिते अछि। मुदा, 'आस्था'क लेल 'ज्ञान झाक योग पडब'  आवश्यक। माने, बौद्धिक स्तर पर ओकरा प्रति अहां सजग होइऐक, तखन भेल--आस्था। अपन परम्पराक प्रति हमरा आस्था हेबाक चाही। से आस्था केहन, तॅ आलोचनात्मक। तात्पर्य जे नीक कें ग्रहण करबाक आ अधलाह कें त्याग करबाक बुद्धि आ साहस हमरालोकनि मे हेबाक चाही।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;             आधुनिक मैथिली साहित्यक जन्म कोना भेल?  एकर उत्स के मूल प्रेरणा की छल?  खोज कयला पर देखबै जे आरंभिक दशकक लेखक लोकनिक इष्ट छलनि--अपन परम्परा मे सुधार। एही दुआरे एहि युग कें सुधारवादी युग कहल गेलै। एकर मूल प्रेरक छल--भारतीय नवजागरण। भारतीय नवजागरणक जे प्रभाव मिथिला पर देखार रूप मे पडलै, तकरे हम 'मैथिली जागरण' कहैत छिऐक। एकरे बदौलत हमरा लोकनि कें आधुनिक मैथिली साहित्य प्राप्त भेल। प्रश्न अछि जे सुधार के जरूरति ककरो किएक पडैत छैक?  पहिने सॅ जे परम्परा चलि आबि रहल अछि, ताहि मे जखन निघेंस वस्तु सभक मात्रा बढि जाइ छै, तखन सुधारक जरूरति पडैत अछि। ई निघेंस वस्तु सभ मृत आ गतिहत्या करैबला होइत अछि। एकरा देखार करब साहित्यक मूल दायित्व, एही प्रेरणा सॅ आधुनिक मैथिली साहित्यक आरम्भ भेल अछि। सुधारवादी साहित्यक चरम विकास हमरा लोकनि हरिमोहन झाक साहित्य मे देखैत छिऐक। निघेंस वस्तु सभ कें ओ सर्वाधिक त्वराक संग आ बेस निर्मम ढंग सॅ देखार केलनि, तें हुनकर साहित्य एतेक महत्वपूर्ण अछि। आगू चलि क' जबाना बदलि गेलै। सामाजिक सुधार भेलै। जबाना जे बदलैत अछि, ताहि मे साहित्योक अपन विलक्षण योगदान जरूर होइ छै। मुदा असल कारक होइत अछि--युग-प्रवृत्ति। युग-विशेषक जे ध्वनि होइ छै से तमाम माध्यम सभ सॅ एक्कहि संग अनुगूंजित होइ छै। एक जिम्मेदार लेखक सॅ ई आशा कएल जाइ छै जे ओ बदलैत युगक ध्वनि कें ठीक-ठीक अकानय, अखियास करए। पॉजीटिव आ निगेटिव तत्व सभ कें बेराबए। पॉजीटिव कें प्रोमोट करए आ निगेटिव के तर्कसंगत ढंग सॅ खंडन करए। दोसर एकटा रस्ता छै जे युगक पॉजीटिव ध्वनि मे जे सौन्दर्य, जे आदर्श निहित छै, तकरा अपन रचनाक माध्यम सं प्रकाश मे आनए। यात्रीजी यैह काज केलनि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;           आगू चलि क' अपन साहित्य मे एकटा एहनो युग आएल, जखन परम्पराक सम्पूर्णतः निषेधक मांग कएल गेल। जतेक गतिहत समाज छल मिथिलाक, तकरा देखैत 'सामाजिक सुधार' कें ई लोकनि पर्याप्त नहि मानैत छलाह। हिनका लोकनिक मतें आवश्यकता छलै- सामाजिक परिवर्तन के। ई पीढी बहुत पढल-लिखल लोकक पीढी छल। ई लोकनि प्रश्न उठौलनि जे परम्परा माने की?  एकटा सडल लहास, जाहि मे सुधारक आशा क्यो बताहे लोक क' सकैत अछि। परम्परा जॅ किछु थिक तॅ किछु सुविधाभोगी लोकक इच्छा-पूर्ति आ विलासक साधन थिक। ओ लोकनि कहलनि जे युगक संग चलबाक लेल सामाजिक परिवर्तन आवश्यक थिक। व्यापक समाजक हित एही सॅ सधि सकैत अछि। एहि पीढीक नेतृत्वकर्ता राजकमल चौधरी छला।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;        ध्यान सॅ जॅ अहां देखब तॅ पाएब जे बात ई बहुत उचित आ व्यावहारिक छल। कतेक डोज के दबाइ पडबाक चाही, ई एहि बात पर निर्भर करैत अछि जे रोग कतेक जडिआएल अछि। मिथिलाक रोग ततेक जडिआएल छल जे निषेधक मांग जरूरी छल। युगक संग चलबाक लेल अहां तैयार नहि छी, कारण जे बाप-ददा सॅ अहां कें बहुत मोह अछि। ई परम्पराक बचल रहबाक कोनो तर्क तॅ नहि भेलै। माने जे तर्कहीनता। परम्परावादी लोकनिक सब सं प्रधान तर्क थिक--तर्कहीनता। ओ लोकनि एही पर प्रहार केलनि। आब हमसब युगक समक्ष ठाढ छी तं अपन पूर्वज लोकनिक आशय कें बुझैत छी। निशां मे मातल समाजकें चेतेबाक लेल पूर्ण निषेधक नारा जरूरी छै। ओ लोकनि ठीक कहै छला। मुदा जुलुम बात जे हुनका लोकनिक रचना कें देखू तॅ परम्परा ओहूठाम विद्यमान भेटत। अपन सम्पूर्ण निहितार्थक संग। मुदा कमाल, जे ओ परम्पराक निषेध केलनि। बेसी की कहू, आशय पर जेबाक चाही। कथित शब्दे टाक ओझरा मे फॅसबा सॅ बचबाक चाही।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;         आब हमसब साहित्यक द्वार पर ठाढ छी आ कहै छी जे  लेखक कें परम्पराक प्रति आलोचनात्मक आस्था सं परिपूर्ण हेबाक चाही। सुधारक फेज बीति चुकल अछि। आब सुधार कएल नहि जा सकैछ। निषेध सेहो उचित नहि थिक, कारण हमर परम्परा आइ मात्र परम्परा नहि रहल, हमर अस्तित्वक अस्मिता(identity)बनि गेल अछि। एहि भूमंडलीकृत आ बाजारवादी समय मे जॅ हमसब जीयब, आ अपन पहिचान ताकब तॅ से हमर परम्परा टा, सैह टा भ' सकैत अछि। आब परम्पराक निषेध नहि, ओकर पॉजीटिव तत्व सभक समाहार चाही हमरा, हमर अपन पहिचान प्रतिख्यापित करबाक लेल, सौंसे दुनियां मे। एहना स्थिति मे की करबाक चाही?  नीक कें पकडबाक चाही, अधलाह कें छोडबाक चाही। विना कोनो मोहक। विना कोनो ममताक।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;         मुदा, प्रश्न अछि जे परम्परा माने कोन परम्परा?  ध्यान सॅ देखबै तॅ पाएब जे परम्परा कौखन एकटा नहि होइ छै। सभ युग मे ई चलन रहल अछि जे एकटा जॅ मुख्यधाराक परम्परा, तॅ दोसर अवान्तर परम्परा अथवा अतःसलिला परम्परा। एकटा खिस्सा हमरा एहिठाम मोन पडैत अछि। खिस्सा थिक शान्तिनिकेतनक। गुरुदेव टैगोर के युगक। एकबेर की भेल जे आश्रम मे काज कर' बाली एक विधबा ब्राह्मणी युवती एक आन स्टाफ सॅ प्रेम करै छली। रवीन्द्रनाथ एहि प्रेम कें लक्ष्य करै छला। रवीन्द्रनाथ कें चिन्हैत छियनि? आधुनिक भारतीय साहित्यक ओ एहन अनुपम लेखक थिकाह, जिनका मे परम्परा, राष्ट्रीयता आ वैश्विकता--तीनूक तूलमतूल संतुलित विकास हमरा लोकनि कें भेटैत अछि। सही माने मे ओ एक 'भारतीय लेखक' छला। आ, से रवीन्द्रनाथ शुद्ध हृदय सॅ चाहै छला जे जॅ संभव हो तॅ एहि दुनूक विवाह भ' जेबाक चाही। मुदा संकट ई जे ब्राह्मण-समाज मे विधवा-विवाह मान्य नहि। व्यवस्था जॅ क्यो देताह, तॅ से क्यो पंडिते। गुरुदेव आचार्य हजारी प्रसाद द्विवेदी कें बजौलनि। हजारी बाबू महान लेखक तॅ छलाहे, तकरा संग-संग बड भारी ज्योतिषी सेहो छला आ 'पंडितजी'क नामें मशहूर छला। गुरुदेव पुछलखिन--विधवा-विवाहक संबंध मे अपन परम्परा की कहैत अछि?  पंडितजी शास्त्र सभक अवलोकन केलनि आ जा क' कहलखिन--शास्त्र आज्ञा नहि दैए। गुरुदेव मुदा, बहुत सहानुभूतिपूर्ण छला। बजला--पंडितजी, कोन परम्परा आज्ञा नहि दैए? अहां तॅ कोनो एक परम्पराक बात बात कहैत छी। सभ परम्पराक तॅ अपन-अपन मान्य आचार्य सभ छथि। हम ई कोना कहि सकै छी जे एक परम्पराक आचार्य हमर आदरणीय आ दोसर परम्पराक आचार्य निषेध्य?  कने देखि क' कहू जे दोसर परम्परा की कहैए? अगिला दिन हजारी बाबू दोसर-दोसर परम्पराक आचार्य लोकनिक मतक परायण केलनि आ गुरुदेव कें जा क' कहलखिन जे दोसर परम्परा विधवा-विवाहक अनुमति दैए। गुरुदेव कें मानवताक हित मे आ युग-धर्मक अनुरूप जे करबाक छलनि, तकर रस्ता भेटि गेल छलनि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;              हमरा लोकनि कें एतबा बुद्धिमान आ विवेकपूर्ण हेबाक चाही जे अपना ओतक समस्त परम्परा हमरा अपन परम्परा बुझना जाय। ब्राह्मण हएब, आ कि ब्राह्मण नहि हएब हमर बिलकुल निजी मामिला थिक। तहिना, जेना हम राति कें पैजामा पहिरि क' सुतै छी कि लुंगी पहिरि क', ई हमर निजी मामिला छी। युगधर्मक उपेक्षा नहि करबाक चाही। दुनू परम्परा हमर अपने परम्परा थिक। कट्टर सनातनी हेबाक जे थोडेक हानि सभ छैक, तकरा सॅ आब हमरा लोकनि कें मुक्त हेबाक चाही, ई बात जखन हम कहै छी तॅ किछु लोक हमरा विरोधी बुझैत छथि। मुदा ताहि डर सॅ की हम ई बात कहब छोडि दी जे एकैसम शताब्दीक एहि संश्लिष्ट युग मे हमरा लोकनि कें टिकल रहबाक लेल कोन रणनीति विधेय थिक। दुनू परम्परा हमर अपन परम्परा थिक, जे हमरा युगानुरूप समायोजन लेल पॉजीटिव सजेस्ट करय, से ताहिकाल हमरा लेल विधेय थिक। मिथिलाक समन्वित परम्पराक हम अन्वेषी थिकहुं। सौंसे मिथिला हमर अपन मिथिला थिक। हमर जे समन्वित परम्परा अछि, तकर संरक्षण आ विकासक वास्ते हमरा अग्रसर हेबाक अछि। से आलोचनात्मक आस्था राखि क'। हमरा लोकनि जॅ समाजक जागरूक वर्ग छी, तॅ हमर यैह कर्तव्य थिक।&lt;br /&gt;                        एखन चहुंदिस उत्तर-आधुनिकता (post modernism)  के खूब हल्ला मचल छै। कहियो अखियास केलियैए जे ई कोन चीज थिक आ एकर दार्शनिक आधार-भित्ति की छिऐक?  हम तॅ सनातन सॅ चलि आबि रहल काल-प्रवाह कें देखै छी तॅ लगैए जे ई दुनियां लगातार वर्ग-न्याय दिस बढि रहल अछि। पहिने सामंतवादक युग छल। थोडेक लोक ऐश्वर्य-मदमत्त छला आ बहुसंख्यक लोक न्याय सं बंचित छल। युग बदलल तॅ तखन आधुनिकता आएल। एहि बहुसंख्यक न्याय-बंचित लोक मे सॅ थोडेक कें न्याय भेटलैक। मुदा की सभ कें भेटि सकलैक?  जतेक लोक आबो न्याय-बंचित रहि गेला, तिनका अहां 'बहुसंख्यक' सॅ कम की कहबै?  आधुनिकताक तॅ सेहो अपन जटिलता छै। लोकतंत्री शासन आ व्यवसाय-मुखी विज्ञान नित्त एकर जटिलता बढौने जाइत अछि। तात्पर्य जे आधुनिकता सॅ सेहो समस्त मनुक्ख कें न्याय नहि भेटि सकलैक। एम्हर आबि युग-प्रवृत्ति देखैत छी जे जे कोनो वर्ग वा समूह आधुनिकताक मुख्यधारा मे नहि आबि सकल, छूटल-पिछडल रहि गेल, से सभ अपनहि कें अपन केन्द्र मानि, अपन अस्तित्व सॅ अपनहि संतुष्ट होइत, अपन दाबीदारी ठोकि देलक। दाबीदारी कथीक लेल?  आन कथूक लेल नहि। मात्र एही लेल जे अहांक सर्टिफिकेटक खगता हमरा नहि अछि। अहांक नीक कहने ने हम नीक आ खराब कहने ने हम खराब भ ' सकैत छी। हम जे छी, जेहन छी, स्वयं मे पूर्ण आ महत्वपूर्ण छी। एक तरहक स्वयंभू आत्मविश्वास एकरा अहां कहि सकै छिऐक। सौंसे दुनियां मे, सभ देश, सभ बंचित समुदाय मे आइ ई प्रवृत्ति देखल जा रहल छै। ई स्त्री-विमर्श, दलित-विमर्श आदि-आदि की थिक?  क्षरणशील पर्यावरणक चिन्ता, विलुप्त होइत जीवजन्तु-वनस्पतिक चिन्ता, अप्पन जडि कें चिन्हबाक चिन्ता-- ई सभ की थिक? आजुक युगक प्रवृत्ति थिक। आधुनिकताक विफलताक पश्चात जे प्रतिक्रिया सभ सौंसे दुनियां मे भेल अछि, ई तकर देन थिक। मुक्त बाजार एकरा अपना लेल नीक बुझैए, से एक बात। दोसर दिस मार्क्सवाद एकरा शंकालुताक दृष्टियें देखि रहल अछि। कारण, एहि बात मे ओकरा संदेह बुझाइत छै जे एहि बाट पर चलने बंचित समुदाय अपना लेल न्याय प्राप्त क' सकत। अस्तु, एहि पॉजीटिव-निगेटिव के तसफिया चिन्तक लोकनि अपन करथु। युग-प्रवृत्ति तॅ जे थिक, से थिक।&lt;br /&gt;         स्त्री-विमर्शेक प्रसंग कें लिय'। मिथिलाक गामो घर मे आइ अहां देखबै जे अहां छोट उमेर मे बेटीक बियाह करियौ तॅ स्वयं बेटिये अहांक प्रबल विरोधी भ' क' ठाढ भ' जाएत। कहुना ठकि-फुसिया क' जॅ अधलाह वर संग बियाह कराब' लगियौ तॅ मडबा पर सॅ भागि पडाएत। अनजाति संग बियाह करबाक दंडस्वरूप जॅ ओकरा चांप चढा क' मारि दियौ तॅ पुलिस-कचहरी तॅ छोडू, सौंसे दुनियांक समाज तेना क' क' अहांक दुश्मन भ' जाएत जे लाख घूस-पेंच लगाइयो क' बचि नहि सकब। एखन निरुपमा पाठकक हत्या-काण्ड मे यैह तॅ भेल अछि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;     एहना स्थिति मे लेखकक की दायित्व थिक?  पहिने तॅ अहां पॉजीटिव-निगेटिव के निर्णय करू। आ, अहांक जे समन्वित परम्परा अछि, तकरा संग युगक पॉजीटिव ध्वनि कें जोडू। युगक मोताबिक जकर औचित्य बनैत होइक, तकरा अपन समर्थन दियौ। रचनात्मक लेखन (creative writing) मे ओकरा उतारू जे अहांक समाज एहि युगक संग कोन तरहें समायोजन बैसा सकैत अछि। की अहां कें बूझल अछि, यात्रीजी 'लिव-इन-रिलेशनशिप' के समर्थन केने छलखिन। आ, नवतुरिया लेखक लोकनि सॅ अपील सेहो केने छलखिन जे एकर सकारात्मक पक्ष पर ओ लोकनि कथादि लिखथु। मुदा, मैथिलीक ई दोसर पहलू सेहो देखू जे हमर चुनौटा मंचीय हास्यकवि, जनक जी महाराज जान-प्राण अडपि क' स्त्री-विमर्शक विरोध करैत छथि,  जागरूक होइत स्त्रीक एक सॅ एक हास्यास्पद आ वीभत्स वर्णन क' क' पुरुख श्रोता लोकनि कें हॅसी लगबैत छथि। स्त्री लोकनि एहि पर की सोचैत हेती? अहां पुरुख छी तॅ स्त्रीक निन्दा तॅ करबे करबै। युग-युग सॅ करैत एलियैए। सोचू, एहि तरहें एकभग्गू भ' क' चलने की हम अपन घरोक रक्षा क' सकब?  समाजक रक्षाक तॅ बाते छोडू। हम तॅ बन्धु, यैह कहब जे युग-प्रवृत्ति सॅ आंखि मूनि क' हमरालोकनि युगक सामना नहि क' सकैत छी। &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;         अपन परम्पराक प्रति दृष्टिकोण कें हमरा लोकनि आलोचनात्मक कोना बनौने राखि सकैत छी, तकर एक बहुत सटीक दृष्टान्त एखन हाल मे सामने आएल अछि। ई पं० गोविन्द झाक नवीनतम शोधक परिणाम थिक। पं० गोविन्द झा कें अहां 'चिन्है' छियनि?  ओ आयुवृद्ध भने होथु, मुदा कोनो युवे-सन ओजस्वी-तेजस्वी छथि। उत्साह आ उत्सुकता सॅ एकदम भरल-पुरल छथि, जे हुनका सदति नव-नव संधान-अनुसंधान लेल प्रेरित करैत रहैत छनि। ओ विद्यापति-साहित्यक विशेषज्ञ छथि। हमरा मोन पडैए, आचार्य रमानाथ झा भारी मन सॅ कतहु लिखने छथिन जे विद्यापतिक विशेषज्ञ, समूचा संसार मे आब एक हमही टा बचि गेल छी, आन ककरो मे तकर प्रवृत्तियो नहि देखैत छिऐक। मैथिलीक सौभाग्य जे हुनका बादो, आइयो पं० गोविन्द झा-सन अनुसंधानी पुरुष हमरा लोकनिक बीच छथि। पंडित जीक एक नव पोथी एहि बीच बहार भेलनि अछि--'अनुचिन्तन'। एहि पोथी मे एक लेख अछि--'विद्यापतिक प्रसंग'। एहि लेख मे ओ विद्यापति-गीतक मादे अपन नवीनतम शोधक किछु निष्कर्ष प्रस्तुत केलनि अछि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;      हमरा लोकनि अवगत छी जे विद्यापति-गीतक छव गोट प्राचीन स्रोत अछि--रामभद्रपुर तालपत्र, नेपाल तालपत्र, तरौनी तालपत्र, भाषागीत-संग्रह, रागतरंगिणी आ हरगौरी-विवाह। हमरा लोकनि एहू बात सॅ अवगत छी जे मध्यकालीन मिथिला मे दर्जनो एहन ज्ञात-अज्ञात-अल्पज्ञात कविलोकनि भेला जे गीत-रचना केलनि। बाद मे हुनको लोकनिक गीत जे भेटल तॅ ताहि मे 'भनहि विद्यापति'क भनिता जोडल अथवा विद्यापतियेक गीत-रचनाक रूप मे प्रसिद्धि-प्राप्त। हमरा लोकनिक परम्परा गौरवपूर्वक स्वीकार केलक जे ई सबटा गीत विद्यापतियेक छियनि। तखन, आब? आलोचनात्मक आस्था जॅ हो तॅ तकर मांग थिक जे हमर विशेषज्ञ लोकनि निर्णय करथु जे सत्य की थिक। पंडित जी सैह केलनि अछि। विद्यापति-गीतक निर्लेप पहिचान देखार करबाक लेल ओ एक कसौटी बनौलनि अछि। विद्यापतिक निर्विवाद प्राचीन गीत सभक तुलना मे अन्यान्य गीतक विश्लेषण जॅ ( 1)भाषा (2 )शब्द (3 )शैली (4 )अन्त्यानुप्रास (5 )भनिता मे पुनरुक्ति (6 )भाव (7 )आ, महाभाव-- एहि सभक आधार पर कएल जाय, तॅ ठीक-ठीक निष्कर्ष निकालल जा सकैए जे कोन गीत विद्यापतिक थिक कोन नहि। पंडित जी सैह केलनि अछि। हुनक अनेक निष्कर्ष (कुल 48 सुप्रसिद्ध गीत कें ओ विद्यापति सॅ भिन्न कविक रचना मानलनि अछि) सभ मे सॅ एक निष्कर्ष ई थिक जे  'जय जय भैरवि' विद्यापतिक गीत-रचना नहि थिक। तखन, आब? जानिते छी जे ई गीत मिथिला मे राष्ट्र-गीतक गौरव-गरिमा हासिल क' लेने अछि। एकरा लोक तेना क' विद्यापतिक गीत मानि लेलक अछि जे  सपनो मे नहि सोचि सकैछ जे ई विद्यापतिक गीत नहियो भ' सकैत अछि। प्रायः एही परिस्थिति कें गमैत, पंडित जी अपन लेख मे ईहो विनम्र वचन जोडलनि--'प्रथमदृष्ट्या तॅ इएह प्रतीत होइत अछि जे ई गीतसभ विद्यापतिक रचना नहि भए सकैत अछि। परन्तु हमरा से कहबाक साहस नहि होइत अछि किएक तॅ सम्भवतः हमरा छाडि प्रायः सभ कें प्रगाढ विश्वास छनि जे ई गीत विद्यापतिक रचल थिक। विश्वासे नहि, सभ कें एहि गीतसभ पर प्रगाढ आस्था सेहो छनि। हम कथमपि नहि चाहब जे कनिको आस्था पर चोट पडय।' &lt;br /&gt;           पंडित जी कें कहबाक साहसो भेलनि अछि आ हमरा लोकनिक आस्था पर चोटो नहि पडल अछि। कारण,  मात्र आस्था नहि, हमरा लोकनि अपन परम्पराक प्रति आलोचनात्मक आस्था रखैत छी। जे सत्य थिक, से तॅ अन्ततः सत्य थिक। आ, ओकर अपन लाभो तॅ छै। आइ धरि दुनिया कहैत छल--मिथिला कें विद्यापति छोडि क' आर की छै?  पद्धतिबद्ध ढंग सॅ उद्घाटित सत्य दुनिया कें जवाब द' सकैत अछि जे मध्यकालो मे, एक विद्यापतिये नहि, मिथिला कें बहुत किछु छलैक।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;मो० 9431413125&lt;br /&gt;email-- tara.viyogi@gmail.com&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-857830279233851654?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/857830279233851654/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=857830279233851654' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/857830279233851654'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/857830279233851654'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/06/blog-post_26.html' title='युवा मित्र कें पत्र'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-4900192944193349630</id><published>2010-06-06T08:24:00.000-07:00</published><updated>2010-06-06T08:39:54.315-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>।।विद्यापतिक डीह पर।।</title><content type='html'>।।विद्यापतिक डीह पर।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;तारानंद वियोगी&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;गाम छल सूतल, सगर तम व्याप्त देखलहुँ&lt;br /&gt;दांव सुतरक फेर मे जन आप्त देखलहुँ&lt;br /&gt;नहि छलै कत्तहु कोनो उत्साह, उद्यम&lt;br /&gt;नहि छलै निज मातृभूमिक लेल स्पन्दन&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एक दिस पाथर बनल कविगुरु छला थिर&lt;br /&gt;एक दिस छल भांग के जंगल अनस्थिर&lt;br /&gt;डीह पर छल गेट, गेटक बन्न छल मुँह&lt;br /&gt;लोक सब कहलनि--कतय के ई थिका,उँह&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;कविगुरुक ओ ओज कत्तहु नहि बचल छल&lt;br /&gt;जतहि देखू ततहि नेतागिरि मचल छल&lt;br /&gt;चुप छली ओ भगवती घन घुँघुँरु वाली&lt;br /&gt;मन्दिरक पीडी ओगरने कत सवाली&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;गाछ बडका ठाठ सं मस्ती करै छल&lt;br /&gt;गाछ तरके दूभि बे-हालेँ मरै छल&lt;br /&gt;जे छला जत्तहि, ततय कुंडलि लगौने&lt;br /&gt;जागि क्यो सकला कहू कविगुरु, जगौने&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;गुम्म भ' क' राधिका चिन्ता करै छलि&lt;br /&gt;आर, एखनो कृष्ण ले' जीबै-मरै छलि&lt;br /&gt;कृष्ण, जे कमब' गेला पंजाब-बम्बै&lt;br /&gt;ओतहि बुडला, राधिका अहँ कते कनबै&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;पाथरक कविगुरु छला चुप, नगर छल गुम&lt;br /&gt;हम कही जे एना सब किछु किए गुमसुम&lt;br /&gt;आ कि तखने 'जयति जय भैरवि' गुँजल छल&lt;br /&gt;जागतै ई डीह कहियो, से गुनल छल।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;के कहत, ई स्वप्न छल कि वास्तविकता&lt;br /&gt;ई कथा की आगुओ क्यो आन लिखता?&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-4900192944193349630?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/4900192944193349630/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=4900192944193349630' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/4900192944193349630'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/4900192944193349630'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/06/blog-post.html' title='।।विद्यापतिक डीह पर।।'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-6095320777775419803</id><published>2010-05-31T08:49:00.000-07:00</published><updated>2010-05-31T09:07:41.291-07:00</updated><title type='text'></title><content type='html'>।।हम नै तॅ कोइ और सही।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;प्रभात झा&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;की हौ नेता चलल हेतौ तोरा ओहि बियाबान मे?&lt;br /&gt;देखाइत छौ तोरा मनुख अन्हार मे?&lt;br /&gt;तेज़ रौशनी के आदत हेतौ ने?&lt;br /&gt;सुझैत छौ ओ मनुख जे पतंगा जकां निर्भर अछि&lt;br /&gt;गाछ, पात, पशु, पक्षी पर?&lt;br /&gt;जीवन मे कखनौं गेलह हे ओहि दीस?&lt;br /&gt;सोचलहक हे केना हेतै ओकर जीवन निरबाह &lt;br /&gt;बिना अइ सबहक? &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;कोंन अधिकारे हम पुछैत छी ई प्रश्न?&lt;br /&gt;केना छी हम ओहि लोकक आवाज़?&lt;br /&gt;की ओकरा सब द' नै बाजिब छइ बाजब?&lt;br /&gt;किया टिपइ छी बीच मे अनेरो?&lt;br /&gt;अधिकार की अछि हमर?&lt;br /&gt;लेकिन की करी?&lt;br /&gt;कोना चुप रही?&lt;br /&gt;किछु त' बाजब?&lt;br /&gt;कोइ त' बाजत?&lt;br /&gt;ओ नै त' हम सही,&lt;br /&gt;हम नै त कोइ और सही.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-6095320777775419803?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/6095320777775419803/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=6095320777775419803' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/6095320777775419803'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/6095320777775419803'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/05/blog-post_31.html' title=''/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-7334993059707305465</id><published>2010-05-28T07:38:00.000-07:00</published><updated>2010-06-11T04:56:50.927-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>।।साल-दर-साल गांधी-वध।।</title><content type='html'>तारानन्द वियोगीक मैथिली कविता&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;।।गिद्धक पक्ष मे एकटा कविता।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;गामक नाम--गिदवास&lt;br /&gt;गामक नाम--गिदपुरा&lt;br /&gt;कोनो गामक नाम गीधा&lt;br /&gt;कोनो गामक नाम गिद्धौर&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;कहबाक माने की?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;माने जे गिद्ध मुर्दाबाद&lt;br /&gt;गिद्ध मुर्दाबाद मुर्दाबाद....&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;दोहाइ हे नियन्ता लोकनि&lt;br /&gt;अरारि तॅ रहल छल हएत गौंआं सब सॅ&lt;br /&gt;मुदा शिकार बनल गिद्ध।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;आ देखियौ&lt;br /&gt;जे एतेक शताब्दी बाद&lt;br /&gt;से गिद्ध मारल गेल&lt;br /&gt;रहलै नै क्यो कुल मे रोबनहारा&lt;br /&gt;करेज जुडाएल दुश्मन के।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;आ देखियौ&lt;br /&gt;जे दुनियां आब कानैए गिद्ध लेल&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;बकैए जे उकन्नन भ' गेल एक दुर्लभ प्रजाति।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;।।साल-दर-साल गांधी-वध।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एहि साल फेर गांधी मुइलाह&lt;br /&gt;तॅ मने हमहूं भेलहुं निश्चिन्त।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एह,&lt;br /&gt;तीस साल सॅ &lt;br /&gt;केने रहथि हरान&lt;br /&gt;बेर बेर पछताबी जे&lt;br /&gt;ओह, हम गांधी नहि बनि सकलहुं&lt;br /&gt;गांधीक देश मे जनमियो क'&lt;br /&gt;हम गांधी नहि बनि सकलहुं।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;अइ बेर मुइलाह गांधी&lt;br /&gt;तॅ मने भेल छी निश्चिन्त।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;जागल अछि भरोस&lt;br /&gt;जे लोक आब सोचताह।&lt;br /&gt;   नेतावादक बाद?&lt;br /&gt;      ---माओवाद?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;होइए जे लोक आब &lt;br /&gt;आगू सोचताह जरूर।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;सोचैए पडतनि.....&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-7334993059707305465?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/7334993059707305465/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=7334993059707305465' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/7334993059707305465'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/7334993059707305465'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/05/blog-post.html' title='।।साल-दर-साल गांधी-वध।।'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-5341385033789874580</id><published>2010-04-27T22:18:00.000-07:00</published><updated>2010-06-11T04:59:13.694-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>सब धन बाइस पसेरी बाबा</title><content type='html'>गजल&lt;br /&gt;तारानंद वियोगी&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;की जल्दी  की देरी  बाबा&lt;br /&gt;सब धन बाइस पसेरी बाबा&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;राजा-नाम  सु-राजा जानू&lt;br /&gt;देसक नाम  नशेडी बाबा&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;साधू चोर, गिरहकट नायक&lt;br /&gt;चोरी,   तुम्माफेरी  बाबा&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;नेता छी ई, माया बुझियौ&lt;br /&gt;नै तेरी,   नै मेरी बाबा&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;थोक-भाव सं देखू सपना&lt;br /&gt;टूटत  बेरा-बेरी  बाबा&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-5341385033789874580?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/5341385033789874580/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=5341385033789874580' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5341385033789874580'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5341385033789874580'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/04/blog-post_27.html' title='सब धन बाइस पसेरी बाबा'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-5370066244964777839</id><published>2010-04-15T08:43:00.000-07:00</published><updated>2010-06-11T04:55:17.498-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>जोगीलालक कविता</title><content type='html'>&lt;a href="http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S8c1Dcud0UI/AAAAAAAAABw/chq1FOBK89A/s1600/Picture+007.jpg"&gt;&lt;img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S8c1Dcud0UI/AAAAAAAAABw/chq1FOBK89A/s320/Picture+007.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5460391406576980290" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;जोगीलालक कविता&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;तारानन्द वियोगी&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;।। घर ।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;कतय अछि हमर घर??&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;जतय अछि&lt;br /&gt;ततय बस डेरा ,&lt;br /&gt;जतय अछि&lt;br /&gt;ततय बस मकान ;&lt;br /&gt;लोके लोक,समाने समान।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एक इच्छा बामा&lt;br /&gt;एक इच्छा दहिना&lt;br /&gt;जोताल रह रे मन जोतल रह&lt;br /&gt;कि कंक्रीट तर मे गोंतल रह।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;घर अछि जं हमर सपना&lt;br /&gt;तं से तोरो सपना हेतह ;&lt;br /&gt;हौ बाबू जोगीलाल&lt;br /&gt;ई सपना कहिया आकार लेतह??&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;हम तं   अपने घर मे बौआइ छी&lt;br /&gt;अपने घरक लेल ;&lt;br /&gt;कने जांचि लैह&lt;br /&gt;जे तोरा घर सं तोहर घर&lt;br /&gt;कतेक खाइ छह मेल ।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;।। स्त्रीक दुनिञा ।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;स्त्रीक एक दुनिञा&lt;br /&gt;ओकरा भीतर।&lt;br /&gt;एक दुनिञा ओकरा बाहर।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;भीतर---&lt;br /&gt;किसिम किसिम के&lt;br /&gt;फूल फुलबाडी ;&lt;br /&gt;बाहर---&lt;br /&gt;एक एक डेग&lt;br /&gt;संकट सं भारी।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;भीतर---&lt;br /&gt;एकटा राधा अछि&lt;br /&gt;एकटा कन्हैया अछि ;&lt;br /&gt;बाहर---&lt;br /&gt;जनक छथि लाचार&lt;br /&gt;आ राम निरदैया अछि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;हौ बाबू जोगीलाल&lt;br /&gt;स्त्री कें बुझिहह&lt;br /&gt;तं ठीक एही तरहें बुझिहह---&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;तोरा जकां एक दुनिञा कहियो&lt;br /&gt;नै हेतै ओकर ;&lt;br /&gt;जे ओकरा ले' ठमकि क' चलतै&lt;br /&gt;से हेतै ओकर।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;स्त्री जं रहती सृष्टि मे&lt;br /&gt;तं बस एहिना रहती ;&lt;br /&gt;से चाहे तोरा सं किछु&lt;br /&gt;कहती, नै कहती।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;॥ ककरा लेल लिखै छी ॥&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;जै काल मे लिखै छी &lt;br /&gt;मुलुकक रहै छी आनन्दित। &lt;br /&gt;लिखळ जखन भ' जाइए &lt;br /&gt;होइए जे बडका काज केलहुंए।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;पढै छी जखन सद्यः लिखलका कें &lt;br /&gt;तं बड तोष होइए जे चलह &lt;br /&gt;धरतीक अन्न-तीमन खेलियै &lt;br /&gt;तं ओकरा लेल काजो किछु केलियै।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;बाद मे फेर जं कहियो पढै लिखलका कें &lt;br /&gt;तं भारी अचरज मे पडै छी अपने &lt;br /&gt;--अरे, ई बात हम लिखलियै? हम?&lt;br /&gt; --ई तं बहुत जीवन्त बात लिखि सकलियै...&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;अइ आत्मबोध सं जे भीतर ऊर्जा खदबदाइए &lt;br /&gt;से फेर सृजन करबाक लेल  &lt;br /&gt;हृदय सुगबुगाइए..&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;तों जुनि दुखी हुअह हौ बाबू जोगीलाल,  &lt;br /&gt;हम तं जते बेर सोचै छी &lt;br /&gt;यैह बात पाबै छी &lt;br /&gt;जे अपने लेल अपने &lt;br /&gt;कलम उठाबै छी।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;।। मृतक-सम्मान ।।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;जीवित पिता कें पानियो ने देलह &lt;br /&gt;मरल पर उपछै छह पानि &lt;br /&gt;घर मे बुढिया़ हकन्न कनै छह &lt;br /&gt;कोना भेटै छह सुख-चैन?&lt;br /&gt;हौ भाइ जोगीलाल &lt;br /&gt;नान्हिटाक जिनगी छह &lt;br /&gt;एना कहिया धरि करबह?&lt;br /&gt; हौ, ई दुनिञा ओही दिन नहि मरि जेतै &lt;br /&gt;जहिया तूं मरबह....&lt;br /&gt; &lt;br /&gt;(ई कविता मैथिलीक आन्तरिक साहित्यिक राजनीतिक बारे मे लिखल गेल अछि। एतय "बुढिया" मैथिली कें कहल गेल छै)&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-5370066244964777839?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/5370066244964777839/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=5370066244964777839' title='2 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5370066244964777839'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5370066244964777839'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/04/blog-post.html' title='जोगीलालक कविता'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S8c1Dcud0UI/AAAAAAAAABw/chq1FOBK89A/s72-c/Picture+007.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>2</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-5804319809686899290</id><published>2010-03-29T20:47:00.000-07:00</published><updated>2010-06-11T04:58:06.464-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'></title><content type='html'>&lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-size:24.0pt;mso-bidi-font-family:Mangal; mso-bidi-language:HI"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:24.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;इधर जो मैंने पढा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:24.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;.&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:24.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;नागार्जुन की संस्कृत कविता&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:24.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:22.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;mso-ansi-font-style:normal;mso-bidi-font-style:italic"&gt;तारानन्द वियोगी&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:22.0pt;font-style:normal;mso-bidi-font-style: italic"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                &lt;/span&gt;जाननेवाले जानते हैं कि नागार्जुन ने हिन्दी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;मैथिली और बंगला के साथ-साथ संस्कृत में भी कविताएं लिखीं। अपनी तरुणाई और युवावस्था में उन्होंने जैसा परिवेश&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size: 16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;जैसा वातावरण पाया था उसमें कविताई की कसौटी संस्कृत में लिखना थी। संस्कृत मे लिखने के लिए ही प्रोत्साहन था और यश भी वहीं था। कविताभ्यास के तौर पर जो उन्होंने समस्या-पूर्ति के सैकडो छन्द लिखे थे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;आज अगर वे उपलब्ध होते तो हम उनकी ऊंची उडानें देख सकते थे। उनके मुंह से कई लोगों ने सप्रसंग ये छन्द सुने होंगे। मैंने भी सुने हैं। लेकिन अब ये कविताएं उपलब्ध नहीं हैं। उनकी रचनावली में संस्कृत की केवल १८ कविताएं संकलित हैं। लेकिन देखनेवाले देख सकते हैं कि इतनी ही कविताएं उनके काव्य-स्वभाव और सौन्दर्य-दृष्टि की लगभग पूरी कहानी कह जाते हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;    &lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                 &lt;/span&gt;संस्कृत में काव्य-रचना की प्रेरणा उन्हे अपने संस्कृतमय वातावरण से मिली थी। संस्कृत-साहित्य का विधिवत अध्ययन उन्होंने पाठशालाओं में और मर्मज्ञों के सत्संग में किया था।कविता से मिथिला का रिश्ता बहुत पुराना रहा है। यहां हम देखते हैं कि शुष्क-निर्मम तर्कशास्त्रियों ने भी एक-से-एक सुन्दर कविताएं रची हैं जिनका आस्वाद संस्कृतज्ञों की टोली में मुखामुखी लेने का रिवाज आजतक रहा है। दूसरे हम यह भी देखते हैं कि एक ही साथ कई भाषाओं में काव्य-रचना को यहां विशिष्टता का दरजा प्राप्त है। विविध भाषा-ज्ञान की यहां बडी प्रशंसा रही है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;साथ ही यह भी माना जाता रहा है कि किसी भाषा-ज्ञान की इयत्ता तभी प्रमाणित होती है अगर उसमें कविता की रचना की गई हो&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;और वह भी ऐसी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language: HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;जिसे सराहे जाने योग्य पाया गया हो। हम देखते हैं कि ज्योतिरीश्वर ने भी कई भाषाओं में लिखा और विद्यापति ने भी। तीसरे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;यह कि मुक्तक-कविता का बोलबाला मिथिला मे सदा से रहा है।और यहां &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;मुक्तक कविता&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;का अर्थ ही है-- लीक से हटकर चलना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;चीजों को थोडे अलग नजरिये से कुछ इस तरह देखना कि परंपरावादियों को&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;सत्ताधारियों को वह जरा उकडू लगे। ग्यारहवीं सदी में कर्णाटशासन के महामंत्री श्रीधरदास ने &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;सदुक्ति-कर्णामृत&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language: HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;नाम से मुक्तकों का एक विशाल संग्रह तैयार किया था। अब यह साहित्य अकादमी से प्रकाशित है। मिथिला की कविताई का अंदाज हमें इसमें भी दिख जाता है।चौदहवीं सदी के ज्योतिरीश्वर की कविता देखें या सोलहवीं सदी के शंकर मिश्र की देख लें&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;मिथिला की मुक्तक-परंपरा का एक ठोस चेहरा हमारे सामने उभरकर आता है। &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;               &lt;/span&gt;नागार्जुन नेअपनी लोकमुखी परम्परा से बहुत सारी चीजें लीं और उनमें उल्लेखनीय रूप से बहुत सारी नई चीजें जोडीं। अपनी एक कविता &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;वाग्विभूतिः&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;में अपनी कविताई का चेहरा चीन्हाते हुए वह कहते हैं--मंगल की कामना से उपजे क्रोध से यह उत्पन्न हुइ है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;विक्षोभ का उद्रेक ही इसका रूप है और स्वभाव इसका ऐसा है कि निद्रा को यह चीड-फाड डाले। निश्चय ही यह एक नई चीज है और प्रगतिशील संस्कृत काव्य-परंपरा में नए आयाम जोडती है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;            &lt;/span&gt;और इसी कविता में&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;कुछ इस अंदाज में कि &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;मैं तो ऐसा ही हूं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size: 16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;वह कहते हैं कि मेरा मनोघोटक (मनरूपी घोडा)&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;इसी छान्दसी वाग्विभूति के रस में पगा हुआ बगैर किसी दीनता तथा भ्रान्ति के समूची पृथ्वी पर विचरण करता है। यहां&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt; &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;समूची पृथ्वी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language: HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;थोडे गहरे अर्थों मे है। यह केवल भूमि या क्षेत्र का ही विस्तार नहीं है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;विषयों&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;सरोकारों और सम्बन्ध-बन्ध का भी विस्तार है। यह दरअसल नागार्जुन का स्वभाव है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जिसके विरुद्ध वह कभी जा नहीं सके। सबको जोडना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;सबतक पहुचना। इसीलिए उनकी कविताऔं में स्थूल रूप से भी हमें विस्तार दीखता है। यह विस्तार केवल रूप का ही नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;भाव का भी और विचार का भी।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;             &lt;/span&gt;अपनी एक कविता &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;गोविन्दाय नमो नमः&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;में शायद पहली बार और शायद आखिरी बार भी उन्होनें अपने आपको गम्भीरता से लेते हुए कहा है कि यात्री नागार्जुन नामधारी इस प्रथितयश कवि को कौन नहीं जानता--&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;यात्रीनाम्ना प्रथितं यस्य यशः को न जानाति&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;--&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;तो यह सच ही कहा है। अवश्य ही वह उन भाग्यशाली कवियों में से हैं जिनकी कविता दूर-दूर तक पहुंची&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language: HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;यानी कि हाशिये पर खडे उस अन्तिम आदमी तक&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जिसको केन्द्रविन्दु रखकर वह कविताई करते थे। &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                                             &lt;/span&gt;संस्कृत में लिखी नागार्जुन की कविताएं विविध विषयों तथा भावभूमियों पर हैं। प्रकृति का गहरा रंग तो इनमें दीखता ही है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;वे तमाम चीजें भी इनमें साफ झलकती हैं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;जिनके लिए वे मशहूर हैं। एक तो उनकी राजनीतिक कविताई&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;जिसके लिए वह कहा करते थे कि प्रतिहिंसा ही उनका स्थायीभाव है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;दूसरे आमजन से गहरा सरोकार&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जिनसे वह अपने आपको आबद्ध&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;संबद्ध और प्रतिबद्ध बताते थे। नागार्जुन को ऐसे लोग हमेशा प्रिय रहे जो संघर्षधर्मा थे और जिन्होंने तमाम विपरीत परिस्थितियों के बावजूद कुछ सृजनात्मक करने की कोशिश की। अपने ऐसे कुछ समकालीनों पर उन्होंने लिखा है। इसी प्रकार के मिथकपुरुष महामुनि अगस्त्य पर भी उनकी कविता है। फिर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;काफी विस्तार में जाकर उन्होंने युगपुरुष लेनिन पर लिखा है। फिर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;उनकी कविता अपने प्रिय देश भारत के माहात्म्य पर भी है। कुल मिलाकर &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;बीज में बरगद&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language: HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;वाली बात इस छोटे-से संकलन में हमें चरितार्थ हुई दीखती है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                                       &lt;/span&gt;राजनीतिक कविता नागार्जुन की खास पहचान रही है। राजनीति के दो रूपों पर अलग-अलग उन्होंने कविताएं लिखीं हैं। एक रूप है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जो जनविरोधी है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जनता के हितों और सरोकारों की न उसे कोई खबर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;न कोई चिन्ता है। नागार्जुन सदैव इसके विरुद्ध जाते हैं। दूसरा रूप जनपक्ष से जुडा है। अवश्य ही इसमें भी उनकी अपनी शर्तें हैं पर कुल मिलाकर इसके प्रति उनमें प्रशंसा का भाव है। संस्कृत की दो कविताओं--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;हिंसा-महिमा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;तथा लेनिन-स्तोत्रम्&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size: 16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;में राजनीति के इन दो रूपों पर अलग-अलग उनकी प्रतिक्रिया का आकलन किया जा सकता है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;          &lt;/span&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;लेनिन-स्तोत्रम्&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language: HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;संस्कृत की उनकी सर्वाधिक लंबी कविता है जो कि लेनिन के प्रति उनकी श्रद्धा के अनुरूप ही है। २५ श्लोकों मे यहां उन्होंने लेनिन की पृष्ठभूमि&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;उनकी विचारधारा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;उनके कृत्य&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;उनके अवदान तथा उनके यश का वर्णन किया है।अपनी रूस-यात्रा के क्रम में कवि क्रेमलिन का प्रासाद देखने जाता है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size: 16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;जहां वह स्फटिक की बनी शवाधानी में लेनिन का शव देखता है। लेनिन की आंखों में झांकते हुए उसे यह अहसास होता है कि वे (आंखें)&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;इतनी भास्वर हैं कि किसी सोए हुए आदमी की आंखें हो ही नहीं सकतीं। इसी अहसास से इस कविता का जन्म हुआ है। यहां नागार्जुन कार्ल मार्क्स को &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;मुनियों में सर्वश्रेष्ठ मुनि&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;कहते हैं और बताते हैं कि लेनिन उनके प्रथम शिष्य हुए और उन्होंने ही उनके विचारों को परम सिद्धि तक पहुंचा दिया। वह कहते हैं कि क्यूबा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;अंगोला&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;वियतनाम आदि देशों में लेनिन का नाम दीप्त है और पृथ्वी के नगरों&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;ग्रामों&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;सिकता&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;हिमानी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;वनप्रान्तरों में विराजमान वह&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;समकालीन मनुष्यों के मन&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;वचन और कर्म में शामिल होकर विश्वात्मा बन चुके हैं। वह पूछते हैं कि जब इतना है तो क्या इस पुण्यश्लोक की गाथा अन्तरिक्ष में और अन्यान्य ग्रहों पर भी नही गूंज रही होगी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;?&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                &lt;/span&gt;जार के साथ हुए युद्ध के वर्णन में वह पुराने मुहाबरे को आजमाते हैं और अपेक्षा के अनुरूप ही उसमें एक नई चमक पैदा कर देते हैं।वह कहते हैं--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                        &lt;/span&gt;गगनं गगनाकारं सागरः सागरोपमः।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;           &lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;             &lt;/span&gt;जार-लेनिनयोर्युद्धं जार-लेनिनयोरिव।।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;आकाश किसके समान है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size: 16.0pt"&gt;? &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;उसकी उपमा किससे दी जाए&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;?&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;किसी से नहीं। और कौन है वैसा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;?&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;कहना होगा कि आकाश आकाश के ही समान है। यही बात सागर के साथ लागू होती है और ठीक यही बात उस अनुपम युद्ध के साथ भी लागू होती है जो जार और लेनिन के बीच हुआ था।)&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                                &lt;/span&gt;इस कविता में हमें नए विषय-क्षेत्र की तलाश तो दीखती ही है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;यथार्थ को साफ-साफ परिभाषित करने की कोशिश भी है । यह विशेषता हमें उनकी अन्यान्य संस्कृत कविताओं में भी दिखाई देती है। यही कारण है कि परंपरागत कवियों की तरह अलंकारवादी शैली को न अपनाकर उन्होंने यथार्थवादी शैली का सहारा लिया। बडे ही सरल शब्दों में बगैर किसी तामझाम के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size: 16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;विना किसी छान्दस जटिलता के&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;तथ्यों और भावनाओं को उपस्थापित कर देना--निश्चय ही समकालीन संस्कृत कविता के क्षेत्र में नागार्जुन की पहल है। ऊपर से उनकी खूबी यह कि आम कवियों की तरह वह भावुक कवि नहीं हैं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;तर्क की कसौटी पर भी उनके आकलन कभी असंगत सिद्ध नहीं होते। &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size: 16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;लेनिन-स्तोत्रम्&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;को ही लें। आम पाठक को यह सहज जिज्ञासा हो सकती है कि उस राजनेता में आखिर क्या ऐसी खूबी है कि नागार्जुन उनके गुण गाते नहीं अघाते। यह तो उन्हें बताना चाहिए कि ऐसा क्या था कि वह उनकी अभ्यर्थना में वह स्तोत्र की रचना कर रहे हैं। नागार्जुन बताते हैं। लेनिन की व्यवस्था-वर्णन के क्रम में एक श्लोक आता है-- &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                     &lt;/span&gt;दरिद्रा लुंठिता भीता ध्वस्तप्रज्ञा निरक्षराः ।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                     &lt;/span&gt;त्वयानुशिष्टास्ते सर्वे स्वयं शासकतां गताः ।।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;             &lt;/span&gt;स्पष्ट है कि ये सारे विशेषण सर्वहारा के लिए प्रयुक्त हुए हैं। दरिद्र&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;लुंठित&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;भीत के साथ-साथ वह उसे &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;ध्वस्त-प्रज्ञ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;भी कहते हैं। जरा इस शब्द पर गौर करें। हित और अहित&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;सद् और असद् का निर्णय कर सकने में समर्थ बुद्धि को सामान्यतः प्रज्ञा कहते&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;हैं। प्रज्ञा की पराकाष्ठा है--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;स्थितप्रज्ञ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;होना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जिसका गीता में बडा गुण गाया गया है। और&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;दूसरी ओर स्थितप्रज्ञ के बिल्कुल दूसरे ध्रुव पर खडा शब्द है--ध्वस्तप्रज्ञ। &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size: 16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;उसकी प्रज्ञा ध्वस्त हो चुकी थी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;कहते हुए नागार्जुन दरअसल बताना यह चाहते हैं कि उसे अपने दुश्मन तक की भी सही पहचान नहीं थी। और सबसे दिलचस्प&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;तो यह कि एक ध्रुव पर ध्वस्तप्रज्ञता की यह दुर्गत अवस्था और दूसरी ओर उन सबको इस गौरवशाली ऊंचाई तक ले चलना कि वे स्वयंशासकता की स्थिति में आ जाएं।इसे सम्पन्न कर सके थे लेनिन। अतः वह अभ्यर्थना के योग्य हैं क्योंकि यही अन्ततः कवि की अभीप्सित राजनीति है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                 &lt;/span&gt;लेकिन&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;राजनीति का एक दूसरा रूप भी है जो अधिक प्रचलित है। इसमें तमाम सारे तामझाम होते हैं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;नहीं होता तो बस वह सरोकार जो आमजन के लिए इसे काम्य बनाता है। यह राजनीति व्यक्ति-केन्द्रित होती है। धीरे-धीरे एक थेथर किस्म की निर्लज्जता इसमें घर करती जाती है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;छिपकर घी पीने के लिए कंबल की जरूरत खत्म होती जाती है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;बाद को छिपने की भी जरूरत नहीं रह जाती। विरोध हो तो उसे अनसुना किया जाता है। फिर भी विरोध कायम रहे तो उसे कुचल दिया जाता है। तानाशाही की यह राजनीति दुर्बल रहे तब भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;और सबल रहे तब तो और भी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;क्या चेहरा अख्तियार करती है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;इसका बहुत ही प्रामाणिक चित्र हमे नागार्जुन की कविताओं में मिलता है। इसकी सबलता के कारनामों पर उन्होंने एक-से-एक जबर्दस्त कविताएं लिखीं। ऐसी अधिकांश कविताएं आपातकाल के दौरान और उसके तुरंत बाद लिखी गईं। ये हिन्दी में तो हैं ही&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;मैथिली में भी हैं और संस्कृत में भी। अपनी हिन्दी कविता की नायिका &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;हिटलर की नानी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language: HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;को वह संस्कृत में &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;हिंसा देवी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;कहते हैं। उसकी अभ्यर्थना मे उन्होंने &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;हिंसा-महिमा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;लिखी है। &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                 &lt;/span&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;हिंसा-महिमा&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;काफी लोकप्रिय कविता रही है। इसमें उन्होंने हिंसा देवी को &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;महाकाल का सहोदर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language: HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;बताते हुए प्रणाम निवेदित किया है और बडाई की है कि उसकी जिह्वा शोणित पीते-पीते अबतक भी तृप्त नहीं हुई है। वजह यह कि आम आदमी की तरह उसकी एक जिह्वा नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;हजारों जिह्वाएं हैं। महत्वाकांक्षा ही तो किसी को हिंस्र बनाती है। स्थितियां बताते हुए वह कहते हैं कि आज कोई &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;भुक्ति&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' (&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;सम्पन्नता&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;सफलता)&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;पाना चाहे या &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;मुक्ति&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' (&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;मृत्यु) &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;हिंसा देवी की इकलौती कृपा के बगैर कुछ भी नहीं हो सकता&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;क्योंकि हालात ये है कि साक्षात यमराज भी बेचारा&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;केवल उसी का प्राण-हरण करके संतुष्ट हो जाने को बाध्य है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जिसे हिंसा देवी ने सूंघकर (अर्थात नालायक समझकर)&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;थूक दिया हो--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size: 16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;यमस्तु हरते प्राणान् त्वयैवाघ्राय थूत्कृतान्&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;। यह दरअसल उत्पीडन की पराकाष्ठा का चित्रण है । नित्य शोणित पीकर भी अतृप्त रहनेवाली यह महाकाल की सहोदर ध्वंसस्तूप पर ही विराजमान होकर संतुष्ट हो सकती है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;ऐसा कवि का आकलन है।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size: 16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                 &lt;/span&gt;यह कविता उन्होंने १० मार्च १९७६ को लिखी थी। लेकिन हमें साक्ष्य मिलता है कि कविता लिख चुकने के बाद भी वह इसके आवेग से मुक्त नहीं हो पाए। ११ मार्च को उन्होंने फिर उसमें एक पंक्ति जोडी। उसमें हिंसा देवी का वंशवृक्ष दिया गया है। हिंसा देवी की प्रवृत्ति और उसके कृत्यों को देखकर उन्हें लगता है कि नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;ऐसी दारुण वस्तु मनुष्य की पैदाइश नहीं हो सकती। मनुष्यता पर नागार्जुन को बहुत भरोसा है। कितना भी गिर जाए&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size: 16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;मगर मनुष्य इस हद तक नहीं गिर सकता। वह बताते हैं कि विषमता ही इस देवी की मां&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;लोभ ही इसके पिता और क्रोध ही इसका भाई है। एक कोमलांगी बहन जरूर है उसकी&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;मगर वह तो उसकी दुश्मन है। कविता के इस अंश में हम काव्यानुभूति को आक्रोश में अन्तरित होने का दृष्टान्त पा सकते हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                        &lt;/span&gt;मगर नागार्जुन थे कि इतना लिख जाने के बाद भी कविता का आवेग उनपर से नहीं उतरा। जो लोग उन्हें निकट से जानते हैं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;उन्हें पता है कि कविता का आवेग अक्सर लम्बे समय तक उनके भीतर बना रहता था। इस आवेग का सृजनात्मक उपयोग भी वह करते थे और उससे निकलने के तरीके भी उन्होंने इजाद कर लिए थे। अस्तु। १५ मार्च १९७६ को उन्होंने इसमें एक और पंक्ति जोडी।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                                             &lt;/span&gt;नागार्जुन की कविता का स्वभाव है कि वह हमेशा एक निष्पत्ति तक पहुंचती है--चाहे वह किसी स्थूल विषय पर लिखी गई हो या फिर क्षणमात्र-व्यापी किसी तरल अनुभूति पर। क्षणमात्र की अनुभूति भी यदि नागार्जुन के हाथ लगे तब भी वह उसे कहीं-न-कहीं पहुंचाकर ही दम लेनेवाले कवि हैं। यह स्वभाव उन्हें एक बडा कवि बनाता है और ऐसा कवि&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;जो हमारे जीवन के काम आ सके। इसी अर्थ में वह एक प्रतिबद्ध कवि भी हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;             &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;१५ मार्च को उन्होंने यह पंक्ति इसमें जोडी--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                       &lt;/span&gt;कर्णाज्जलं&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;जलेनैव&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;कंटकेनैव कंटकान् ।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                       &lt;/span&gt;हिंसयैव हि हिंसाऽपि तदौपम्येन नश्यति ।।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;कान में अगर पानी चला जाए तो और अधिक पानी डालकर ही उसे बाहर निकाला जाता है। कांटा अगर चुभकर भीतर टूट जाए तो उसे कांटे से खोदकर ही बाहर निकाला जाता है। हिंसा का प्रतिकार भी अगर हम करना चाहते हों तो वह समरूप हिंसा से ही संभव हो सकता है।)&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                  &lt;/span&gt;यहां दूसरी एक बात गौर करने लायक यह भी है कि जो दृष्टान्त यहां उन्होंने दिए हैं वे आम आदमी के जीवन के हैं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जो नदियों-तालाबों मे नहाते हैं और खेतों-कारखानों में काम करते हैं। वरना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;सुसज्जित बाथरूम में नहाकर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;ब्रान्डेड कंपनी के जूते पहनकर कार में घूमनेवालों के न तो कान में पानी जाएगा और न ही पैर में कांटे चुभेंगे। उन्हें हिंसा का प्रतिकार भी तो नहीं करना है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;वे तो उसी में शामिल हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                              &lt;/span&gt;प्रायः इसी कालखंड की लिखी उनकी एक और कविता है--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;कुमार-लीला&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;। इसमें शिव-पार्वती के प्रणय से उत्पन्न दो कुमारों--कार्तिकेय और गणेश--की लीला का वर्णन किया गया है। खेल-खेल में वे यूं करतब दिखाते हैं कि उनके फेंके गेंद करोडों शिखरों को स्पर्श करते हुए कुछ इस तरह भागते हैं कि धावन-कला की माहिर शतद्रु (सतलज) भी लज्जित हो जाती है। यह कविता पढते हुए लोगों को उन दिनों के राजकुमार के करतब याद आ सकते हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                                       &lt;/span&gt;अपने देश भारत की प्रणति में नागार्जुन ने &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;देश-दशकम्&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;की रचना की। इस कविता में उन्होंने देश के प्रति बडी ही भावनात्मक कृतज्ञता ज्ञापित की है। कविता पढते हुए मुझे बार-बार उनकी कही वह बात याद आई--&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;भारत या बिहार मेरे लिए अमूर्त है। मूर्त है तो मात्र वह स्थान&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जहां हम निवास करते हैं।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' (&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;तुमि चिर सारथि&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language: HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;में उनका एक कथन) वस्तुतः सच भी तो यही है कि वे ही स्थान&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;वे ही लोग&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जो हमारे सम्पर्क-सामीप्य में आते हैं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;वे ही वस्तुएं जिनसे हम किसी-न-किसी तरह जुडे होते हैं&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;हमारे मन में बसे देश का निर्माण करते हैं। एक सुनिश्चित चौहद्दी का क्षेत्र हमारा देश है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;मगर उसकी अभिव्यक्ति हमारी चेतना मे बसी मूर्ति से होती है।वह कहते हैं---&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;         &lt;/span&gt;नाना-नदी-नद-शतानि शिरा यदीया&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;नाना-विहंग-विरुतानि गिरा यदीया&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size: 18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;         &lt;/span&gt;कश्मीर-कूर्म-सुषमा हसितिर्यदीया&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;,&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;   &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;तत् पादयोःप्रणतिरस्त्वियं मदीया&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;        &lt;/span&gt;लेकिन इसकी प्रतिमा जो कवि के मन में विराजमान है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;वह यह है--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                   &lt;/span&gt;गोधूम-शालि-यव-मुग्द-तिलादिपुष्टा&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                   &lt;/span&gt;मध्विक्षु-गव्य-मसृणा सुखिता स्वतंत्रा&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                   &lt;/span&gt;क्षीरोदकीभवदनेक-विभाग-युक्ता &lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                   &lt;/span&gt;तिष्ठेत् सदा मनसि मे प्रतिमा त्वदीया&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;हे देश&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;मेरे मन में विराजमान तुम्हारी प्रतिमा सदा-सर्वदा आबाद रहे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जो गेहूं-चावल-जौ-मूंग-तिल आदि खाद्यान्नों का भोग कर पुष्ट हुई है और शहद-ईख-दूध-दही-घी-आदि चीजें जिनसे न जाने कितने-कितने पक्वान्न तैयार होते हैं -- इन सब चीजों ने जिसे सुख और स्वतंत्रता की चेतना प्रदान की है।)&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                                &lt;/span&gt;उनकी एक कविता मिजोरम पर है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;एक डल झील पर है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;मगर उनकी कविता डालर पर भी है और भारत-भवन पर भी है। &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;डालराः&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;कविता में वह कहते हैं कि यहां डालर तो सोने का अनार है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;जिसकी सुन्दरता का क्या कहना। मगर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language: HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;इसमें आश्चर्य करने की कोई बात नहीं क्योंकि हवाई जहाज में सफर करनेवाली जूएं और लीखें भी तो योगिनी की हैसियत पा ही लेती हैं। हवाई सफर करनेवाली सम्भ्रान्त महिलाओं के बालों में निवास करनेवाली जूओं के प्रसंग से वह डालर की औकात तौलते हैं। गौर करना चाहिए कि इस तुला-प्रक्रिया में भी एक &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;देश&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;है। वह किसका देश है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size: 16.0pt"&gt;?&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;खेतिहर-मजदूरों का&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size: 16.0pt"&gt;,&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;भूखे-नंगों का और आक्रोश से फट रहे नौजवानों का। लेकिन दूसरी ओर देखिए। इन भूखे-नंगों की पीठ&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;पेट और सिर पर क्या लदा है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;? &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;वह बताते हैं कि &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;भारत-भवन&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'-&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जैसी महाविशाल आकृतियां इन पर लाद दी गई हैं--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                 &lt;/span&gt;कृषकाणां श्रमिकाणां यूनां क्षुत्क्षाम-कण्ठानाम् ।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                 &lt;/span&gt;पृष्ठे जठरे शिरसि च भारत-भवनम् मया दृष्टम् ।।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                                                      &lt;/span&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;     &lt;/span&gt;नागार्जुन को हमेशा संघर्षशील व्यक्ति प्रिय रहे हैं। संघर्ष को जिसने जीया है वही इसकी महत्ता समझ सकता है। इसे नागार्जुन बखूबी समझते हैं। ऐसे लोगों के प्रति उनमें सम्मान तो दीखता ही है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;उसकी सफलता के लिए शुभाशंसा भी होती है। यही वजह है कि उनके निर्बल से निर्बल चरित्रों को भी हम कभी हताश होते हुए नहीं देखते। घना अंधकार हो तब भी कहीं से रोशनी का एक कतरा दीख ही जाता है। मिथकों से भी ऐसे लोगों को वह ढूंढ लाते हैं और उनका उत्साह देखना हो तो ऐसी कविताएं देख लें। एक कविता उन्होंने &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;महामुनि&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;अगस्त्य पर लिखी है। कहा है--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                      &lt;/span&gt;लक्ष्मीः प्रतीक्षते विष्णुं&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                      &lt;/span&gt;बहिरागन्तु-मुद्यतम् ।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                      &lt;/span&gt;सागरं चुलके कृत्वा&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                      &lt;/span&gt;सुखं शेते महामुनिः ।।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;सूखे सागर को त्याग कर लक्ष्मी बाहर निकल आई हैं और अब बाहर निकलने को उद्यत आलसी विष्णु का इन्तजार कर रही हैं। और इधर यह महाशय अगस्त्य हैं कि चुल्लू में समुद्र को पीकर आराम की नींद सो रहे हैं।)&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                                  &lt;/span&gt;प्रसंगवश&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;यहां मुझे श्रीधर के &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;सदुक्ति-कर्णामृत&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language: HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;में संकलित एक सहस्राब्दी पहले की मिथिला की एक सगोत्रीय कविता याद आ रही है। इसमें भी जरा विष्णु की दुर्दशा देख लें--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                 &lt;/span&gt;लक्ष्मी-पयोधरोत्संग कुंकुमायितो हरेः ।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                 &lt;/span&gt;बलिरेष स येनास्य भिक्षा-पात्रीकृतः करः।।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;विष्णु के जो हाथ केवल लक्ष्मी के स्तन पर फिरने के अभ्यस्त थे और इतने कोमल तथा सम्भ्रान्त थे कि कुमकुम की लाली से लाल बने रहते थे&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;; &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;धन्यवाद हो उस बलि का&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;जिसने इन हाथों को भिक्षापात्र की तरह फैलाने को मजबूर किया।)&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;              &lt;/span&gt;अस्तु। यह संघर्ष की महत्ता ही है कि नागार्जुन ने अपने कनिष्ठ साहित्यकार पं० गोविन्द झा की प्रशस्ति में यह पंक्ति लिखी--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;               &lt;/span&gt;निर्भीकाय वरेण्याय पैशुन्य-ध्वंस-कारिणे।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;               &lt;/span&gt;स्वतेजसैव दीप्ताय गोविन्दाय नमो नमः।।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                 &lt;/span&gt;अलंकारवादी लोग यहां श्लेष ढूंढेंगे। ढूंढें। मगर तब भी तो चरित्र की विराटता उभर ही आएगी। वरना&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;नाम अगर कुछ और होता तो क्या इससे तथ्य भी बदल जाते&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;?&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;अपने समकालीन कवि-मित्र त्रिलोचन की प्रशस्ति में उन्होंने लिखा--&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                  &lt;/span&gt;भूतलं &lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt; &lt;/span&gt;सुतलं &lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt; &lt;/span&gt;येन &lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt; &lt;/span&gt;पदाभ्यामेव &lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt; &lt;/span&gt;संभृतम् ।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size: 18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:18.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;                  &lt;/span&gt;सूर्याच्चन्द्रमसौ श्रान्तौ धरिणी हि सुखमास्थिता।।&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:18.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;सूर्य और चन्द्रमा चलते-चलते थक जा रहे हैं। पर&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;यह पृथ्वी है कि बडे आराम से आस्थित बनी है। क्यों&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;?&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;क्योंकि त्रिलोचन ने अपने पावों चलकर इसे नापा है।)&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;श्रद्धा की पराकाष्ठा ही तो इसे कहा जाएगा। &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt;&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;               &lt;/span&gt;नागार्जुन ने अपनी कविताओं में गुरु-कृपा का बखान भी किया है और विद्या की देवी सरस्वती की प्रार्थना भी की है। पर क्या मांगा है उन्होंने देवी सरस्वती से&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;?&lt;span style="mso-spacerun:yes"&gt;  &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt; font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style: italic"&gt;मांगा है-- &lt;b&gt;लुनातु&lt;/b&gt; &lt;b&gt;जन-मानसाद् विमति-तन्तु-जालावलीः&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;' &lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;'&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;-- &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;कि आमजन के मन से विमति के जाले साफ करो ताकि वे ठीक-ठीक समझ सकें कि कौन दुश्मन है&lt;/span&gt;&lt;span style="font-size:16.0pt"&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;कौन&lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-family:Mangal; mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language:HI;font-style:normal;mso-ansi-font-style:italic"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span lang="HI" style="font-size:16.0pt;font-family:Mangal;mso-ascii-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-hansi-font-family:&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;;mso-bidi-language:HI;font-style:normal; mso-ansi-font-style:italic"&gt;दोस्त !&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  &lt;p class="MsoNormal"&gt;&lt;o:p&gt; &lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-5804319809686899290?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/5804319809686899290/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=5804319809686899290' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5804319809686899290'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/5804319809686899290'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/03/blog-post_29.html' title=''/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-6259383903853692835</id><published>2010-03-24T18:05:00.000-07:00</published><updated>2010-06-11T05:00:22.548-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'></title><content type='html'>बाल-कविता&lt;br /&gt;तारानंद वियोगी&lt;br /&gt;(हरेक आदमीक भीतर एकटा बच्चा होइ छै। आउ, ओइ बच्चा कें हमसब ताकी। अक्षर-कविता सिरीज मे 'क' सं 'ह' धरि कविता सब गोटे मिलि क' जोडी। मैथिली मे जे बाल-कविताक अकाल अछि तकर निराकरण एहिना हएत। सप्रेम आमंत्रण ।)&lt;br /&gt;क&lt;br /&gt;कम्मल ओढि क' सूतल बौआ&lt;br /&gt;खोंता मे अछि नन्हकू कौआ&lt;br /&gt;जौं-जौं कौआ कारी हएत&lt;br /&gt;तौं-तौं बौआ और मोटाएत&lt;br /&gt;ख&lt;br /&gt;खा क' पी क' इसकुल जाउ&lt;br /&gt;सब बच्चा कें दोस बनाउ&lt;br /&gt;पढू लिखू आ गाबू गाना&lt;br /&gt;सब सं बढियां घर के खाना&lt;br /&gt;ग&lt;br /&gt;गाम गाम मे मचलै शोर&lt;br /&gt;कुकुर पकडलक दू टा चोर&lt;br /&gt;एक चोर छल नेता भाइ&lt;br /&gt;दोसर चोरबा हुनक जमाइ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;( एहि सं आगू अहांक हिस्सा मे..........)&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-6259383903853692835?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/6259383903853692835/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=6259383903853692835' title='7 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/6259383903853692835'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/6259383903853692835'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/03/blog-post_380.html' title=''/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><thr:total>7</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-4857122506007179673</id><published>2010-03-21T22:20:00.000-07:00</published><updated>2010-06-11T04:50:24.935-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><title type='text'>गाम कें हम बहुत मोन पडलियै फगुआक दिन</title><content type='html'>&lt;b&gt;तारानन्द वियोगी&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5451327461686614706" style="FLOAT: right; MARGIN: 0px 0px 10px 10px; WIDTH: 240px; CURSOR: hand; HEIGHT: 320px" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6cBcawpmrI/AAAAAAAAABo/lWxWhLkrqwc/s320/Viyogi.jpg" border="0" /&gt;हमरा गाम मे फगुआ दिन होइ छै मस्त मस्त हुडदंग।&lt;br /&gt;सब कथू सं बेसोह हुडदंगिया सब&lt;br /&gt;एक दोसरक देह पर छडपै छै आ कहै छै 'रा़ रा'&lt;br /&gt;अपन अपन छत पर सं लोक&lt;br /&gt;दोलक दोल रंग हुडदंगिया पर उझलै छै&lt;br /&gt;आ उतारा दै छै 'होरी है'&lt;br /&gt;से, ओ हुडदंगिया सब आ ओ लोक सब&lt;br /&gt;अइ बेर हमरा बहुत मोन पाडलकै&lt;br /&gt;एकटा आनन्दमग्न दर्शकक घटी रहलै ओकरा सब कें अइ बेर&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;किरतनिञा सब तं बुझू आरो ताल करै जाइ छै&lt;br /&gt;युग कें चीरि क' उठा अनैत अछि द्वापर, कौखन त्रेता&lt;br /&gt;कृष्ण कें गोंति रहल छनि गोपी लोकनि ओम्हर&lt;br /&gt;एम्हर सीता संग राम खेलथि मस्त-मस्त रंगीला होरी,&lt;br /&gt;बसहा पर चढि क' श्मसान दिस विदा भेल शिव कें&lt;br /&gt;पछाडि घेरै छथि गौरा&lt;br /&gt;आ रंगारंग क' छोडै छथि बसहासमेत&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;जीयह हौ बाबू जीयह&lt;br /&gt;ई दुआरि सदा आनन्दित रहौ जै पर आइ&lt;br /&gt;मोहन होरी खेललथि&lt;br /&gt;अइ बेरुका बिरहिन सब के अगिला होरि अवश्ये सोहाग भरल हो&lt;br /&gt;जकर दर्द कें थाहैत लक्ष्मीनाथ गोसांइक नैना सं&lt;br /&gt;एहू बेर नीर बहलनि!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;से,&lt;br /&gt;'जे जीबय से खेलय फागु' के आग्रही ओ किरतनिञा सब&lt;br /&gt;अइ बेर हमरा बहुत मोन पाडलकै&lt;br /&gt;कोन गीत हेतै जकरा एक तोड टाहि हम नै दै छलियै !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;आ&lt;br /&gt;सडक पर द' क' बहराइए मस्ताना सभक टोली&lt;br /&gt;बात बात पर ठिठियाइत&lt;br /&gt;बात बात पर कलाकारी करैत&lt;br /&gt;बात बात पर सबटा कुनारि पताल दिस जुमा क' फेकैत&lt;br /&gt;त्यागैत गोत्र आ कुल के बन्हेज&lt;br /&gt;एक दिन मे जमा क' लै जाइए एतबा ऊर्जा&lt;br /&gt;जाहि भरोसें बरस दिन निमहत&lt;br /&gt;से, ओ मस्ताना सब गौलक अइ बेर गाना—&lt;br /&gt;'होरी का संग खेलब बालम गेल परदेस'&lt;br /&gt;ततेक मोन पाडलक जे जनु हम ओकर बालम भेलियै...&lt;br /&gt;ओकर सभक कलाकारी कें दार्शनिक आयाम दै बला मस्ताना हम होइ छलियै !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;मोन पाडलनि भौजी लोकनि भाबहु लोकनि&lt;br /&gt;कि जे गाना कहियो नै सुनने हेती&lt;br /&gt;से सुनथि फगुआ दिन हमर सत्संग मे&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;मोन पाडलनि काकी लोकनि बाबी लोकनि,&lt;br /&gt;अबीर सं अभिषिक्त जिनकर पएर&lt;br /&gt;घर सं पूआ बहार करैत थाकनि नहि&lt;br /&gt;ततेक आह्लाद सं मांगियनि,ततेक दुलार सं !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;बाबा कें मोन पडलियनि बहुतो कि कोना परुकां&lt;br /&gt;टोपी-अबीर सं सजा क' खाट पर बैसा क'&lt;br /&gt;हुनकर शोभायात्रा बहराएल छलनि जबर्दस्त !&lt;br /&gt;चारि वीर जे हमसब शुरू केने रही यात्रा&lt;br /&gt;से भगवतीथान अबैत-अबैत&lt;br /&gt;रैली सं रैला बनि गेल।&lt;br /&gt;खाट पर कौखन बैसल हंसथि बाबा कौखन पडल,&lt;br /&gt;एतय जं लागै नारा 'बोलो बोलो फगुआ महराज की'&lt;br /&gt;तं 'ज.....य' कहैत ततेक लम्बा आलाप चलय ध्रुपद-गायकी जकां&lt;br /&gt;जे 'ज' सं 'य' पर अबैत आधा किलोमीटर रस्ता पार भ' जाइ।&lt;br /&gt;एहू फगुआ मे जीबैत रहला बाबा, धन्न भाग..&lt;br /&gt;मुदा नहि खेलि सकला फागु&lt;br /&gt;भरि दिन हम हुनका मोन पडैत रहलियनि !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;रघुभाइ कें मोन पडलियनि&lt;br /&gt;जे बड दिक भेलनि अइ बेर धियापुता कें नव वस्त्र दै मे अभाववश,&lt;br /&gt;पंडित जी कें पडलियनि जे अइ बेर नहि भ' सकलनि हुनक धर्माधर्म शास्त्रार्थ...&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एहना मे&lt;br /&gt;नहि मोन पडल हेबनि तारा कें कि तारानाथ कें,&lt;br /&gt;से के कहत !&lt;br /&gt;देखने तं हेती ओहो अवश्ये जे भरल भरल आंगन मे एक कोन अछि जे सुन्न अछि...&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ओह,&lt;br /&gt;नोकरी दुआरे जा नहि सकलहुं गाम अइ बेर फगुओ मे&lt;br /&gt;आ,जिबिते हम, अपन गाम कें बहुत मोन पडलियै...&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-4857122506007179673?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/4857122506007179673/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=4857122506007179673' title='2 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/4857122506007179673'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/4857122506007179673'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2010/03/blog-post.html' title='गाम कें हम बहुत मोन पडलियै फगुआक दिन'/><author><name>तारानंद वियोगी</name><uri>http://www.blogger.com/profile/07387877644892559065</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='24' height='32' src='http://3.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6IIJIBOWPI/AAAAAAAAABE/IQrScX0KkyY/S220/Viyogi.jpg'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://4.bp.blogspot.com/_h6OnQS_z998/S6cBcawpmrI/AAAAAAAAABo/lWxWhLkrqwc/s72-c/Viyogi.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>2</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-625625444647223913</id><published>2008-08-20T23:27:00.000-07:00</published><updated>2008-08-21T00:07:46.804-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='poem'/><title type='text'>दूटा छोटछीन कविता</title><content type='html'>&lt;span style="font-size:130%;"&gt;पुरान गीत&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;दस पाइ मे रामदीन के आलूकट, दू टाका मे लाइटहाउस के फ्रंट टिकट&lt;br /&gt;एमएलएकेडमीक गेट पर मात्र चवन्‍नी मे भेट जाइत छल गणेशीक भूजा&lt;br /&gt;पांच पाइ मे यादवजी के झोरा सं बहराइत छल पाचक&lt;br /&gt;अइ महगी के जमाना मे स्‍वादक ई पुरान गीत तहिना अछि&lt;br /&gt;जेना ऑल इंडिया रेडिया के उर्दू सर्विस दुफरिया मे गबैत अछि&lt;br /&gt;मेरे पिया गये रंगून वहां से किया है टेलीफून तुम्‍हारी याद सताती है&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style="font-size:130%;"&gt;मल्‍टीप्‍लेक्‍स&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;अंगना मे एकटा क'ल गाड़ल छल&lt;br /&gt;करगर हाथ सं पानि अबैत छल&lt;br /&gt;नेनपन मे क'लक कात मे ठाढ़ हम पिछड़‍ि जाइत रही कतेको बेर&lt;br /&gt;लबकी काकी घोघक कोर सं मुस्किया दैत छलीह&lt;br /&gt;कमनाहरि 'बउआ बउआ' क' क' दौगैत आबैत छल&lt;br /&gt;कहैत छल - पिच्‍छड़ दिस किएक जाइत छैं&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;पचीस बरखक बाद एकटा मल्‍टीप्‍लेक्‍स मे तहिना पिछड़‍ि गेलहुं&lt;br /&gt;लोकबेद लबकी काकी जकां ठिठियाए लागल&lt;br /&gt;एकसरि ठाढ़ भेलहुं अपना बलें&lt;br /&gt;समुच्‍चा पिच्‍छड़ छल&lt;br /&gt;ततेक चिक्‍कन जे मुंह देखि सकी अइ मे&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;भरि जुआनी मे हमरा जीबा मे असोकर्ज होइ-ए&lt;br /&gt;गैरमैथिल कनिया कहय छथि -&lt;br /&gt;तुम बूढ़ों की तरह बातें मत किया करो!&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-625625444647223913?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/625625444647223913/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=625625444647223913' title='7 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/625625444647223913'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/625625444647223913'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2008/08/blog-post.html' title='दूटा छोटछीन कविता'/><author><name>avinash</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='http://img2.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>7</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-1328116022873446663</id><published>2008-03-12T20:28:00.000-07:00</published><updated>2008-03-12T21:08:29.464-07:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='taranand viyogi'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='poem'/><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='chanda jha'/><title type='text'>रतिया दिन दुरगतिया हे भोला!</title><content type='html'>&lt;em&gt;1850-60क बीच अंग्रेजी राजक स्थिति और मिथिलाक सामंत लोकनिक दुर्व्‍यवस्‍था कें लक्ष्‍य करैत कवीश्‍वर &lt;strong&gt;चंदा झा&lt;/strong&gt; ई पद लिखलनि।&lt;blockquote&gt;गैया जगतक मैया हे भोला&lt;br /&gt;कटय कसैया हाथ&lt;br /&gt;हाकिम भेल निरदैया हे भोला&lt;br /&gt;कतय लगायब माथ&lt;br /&gt;बरसा नहि भेल सरसा हे भोला&lt;br /&gt;अरसा कए गेल मेह&lt;br /&gt;रतिया दिन दुरगतिया हे भोला&lt;br /&gt;जन तन जिवन संदेह&lt;br /&gt;मुखिया बड़ बड़ सुखिया हे भोला&lt;br /&gt;अन्‍नक दुखिया डोल&lt;br /&gt;के सह कान कनखिया हे भोला&lt;br /&gt;सुखिया बिरना टोल&lt;/blockquote&gt;&lt;p align="right"&gt;विशेष विवरणक लेल मिथिला मे नवजागरण विषय पर &lt;a href="http://mithila-mihir.blogspot.com/2007/05/blog-post.html" target="_blank"&gt;&lt;strong&gt;तारानंद वियोगी&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; क लिखल लेख देखी। देखबाक लेल तारानंद वियोगी सं 09431413125 पर संपर्क करी।&lt;/p&gt;&lt;/em&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-1328116022873446663?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/1328116022873446663/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=1328116022873446663' title='3 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1328116022873446663'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1328116022873446663'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2008/03/blog-post.html' title='रतिया दिन दुरगतिया हे भोला!'/><author><name>avinash</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='http://img2.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>3</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-3032647515494087149</id><published>2007-11-24T09:50:00.000-08:00</published><updated>2007-11-25T04:20:55.262-08:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='विद्यापति समारोह'/><title type='text'>हम छी कमलाकांत</title><content type='html'>&lt;div style="BORDER-TOP: rgb(92,138,255) 5px solid; FONT-WEIGHT: bold; FONT-SIZE: 12pt; PADDING-BOTTOM: 5px; MARGIN: 10px; WIDTH: 200px; LINE-HEIGHT: 100%; PADDING-TOP: 5px; BORDER-BOTTOM: rgb(92,138,255) 5px solid; TEXT-ALIGN: left"&gt;हम छी कमलाकांत&lt;/div&gt;&lt;blockquote&gt;भरि राति खसल सीत&lt;br /&gt;चंद्रमणि गबैत रहला गीत&lt;br /&gt;केओ थोपड़ी केओ चुटकी सं दैत रहल जोश&lt;br /&gt;मुदा जे देलक टिहकारी कनखिया क'&lt;br /&gt;उ छल सभ सं फर्रोश&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एमेलेकेडमी'क पंडाल मे पसरल अछि पुआर&lt;br /&gt;मुदा जिनकर पैंसब छैन्ह प्रतिबंधित से छथि गुआर&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;तें जखन बदलल जमाना&lt;br /&gt;बदलि गेल &lt;strong&gt;रामकथा ससि किरन समाना&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;आब अछि पासमानक भरनी दुसाधक ताना&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;संकल्पलोकक बैसि गेल भट्ठा&lt;br /&gt;गुदड़ी मे बिका गेल सोन सन इतिहास कट्ठा पर कट्ठा&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;आब एमएलएसएम मे होइत अछि बिदापति समारोह&lt;br /&gt;आह, की आरोह-अवरोह!&lt;br /&gt;मंच सं बाजि रहला अछि संचालक,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'हारमोनियम पर छथि शिशकांत&lt;br /&gt;तबला पर छथि चंद्रकांत&lt;br /&gt;झालि बजओता उदयकांत&lt;br /&gt;गओता हेमकांत&lt;br /&gt;आ हम छी कमलाकांत!'&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;अहियो पर थोपड़ी!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;मुदा सुनय बला सुनि रहल अछि&lt;br /&gt;संस्कृतिक ओसारा पर बड़का लोकक कोरस&lt;br /&gt;गांती मे केओ नहि अछि गुआर&lt;br /&gt;चौबगली पसरल अछि पावन-पवित्र पुआर&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;मिथिलाक पोखरि बाभनक बंसी सं डेराएल&lt;br /&gt;संस्कृति मे सामाजिक न्याय एखनो अछि हेराएल&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;तें कतबो कहथु संचालक, हम छी कमलाकांत&lt;br /&gt;लोकबेद करबे टा करत टोंट जे अदौ सं अछि आक्रांत!&lt;br /&gt;अदौ सं अछि श्रोताकांत!&lt;/blockquote&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-3032647515494087149?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/3032647515494087149/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=3032647515494087149' title='4 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/3032647515494087149'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/3032647515494087149'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2007/11/blog-post_24.html' title='&lt;span style=&quot;color:#ffffff;&quot;&gt;हम छी कमलाकांत&lt;/span&gt;'/><author><name>avinash</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='http://img2.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>4</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-3133337984502806846</id><published>2007-11-24T09:39:00.000-08:00</published><updated>2007-11-25T04:29:21.466-08:00</updated><category scheme='http://www.blogger.com/atom/ns#' term='विद्यापति समारोह'/><title type='text'>कहबाक कला होइ छई</title><content type='html'>&lt;div style="BORDER-TOP: rgb(92,138,255) 5px solid; FONT-WEIGHT: bold; FONT-SIZE: 12pt; PADDING-BOTTOM: 5px; MARGIN: 10px; WIDTH: 200px; LINE-HEIGHT: 100%; PADDING-TOP: 5px; BORDER-BOTTOM: rgb(92,138,255) 5px solid; TEXT-ALIGN: left"&gt;कहबाक कला होइ छई&lt;/div&gt;&lt;blockquote&gt;हिसाब-दौड़ी कहियो ने भेल&lt;br /&gt;आंगुरक बीच मे भूर अछि&lt;br /&gt;जे अरजल सभटा राइ-छित्ती भेल&lt;br /&gt;छिपली मे बांचल कनखूर अछि&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;हमर गाम मे छल एकटा चौंसठ&lt;br /&gt;कहैत छल,&lt;br /&gt;अरजबाक कला होइ छई&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;जेना बिदापति मंच सं कहय छथिन कमलाकांत&lt;br /&gt;कहबाक कला होइ छई&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;कलाजीवी झाजी आ कलाजीवी कर्णजी!&lt;br /&gt;कलाजीवी हुकुमदेव आ कलाजीवी फातमी!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;बाढ़ि मे दहा गेलनि जिनकर गाम&lt;br /&gt;सुन्न छैन्ह जिनकर कपार&lt;br /&gt;गुम्म छैन्ह मुह मे बकार&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;नचारी मे नहि ल' पओता आनंद&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;केओ उद्-घाटन बाती जरओता&lt;br /&gt;केओ देता अध्यक्षीय भाखन&lt;br /&gt;जाड़-बसात मे चमक चांदनी देखि&lt;br /&gt;दुखित जन पीयर पुरान कागत पर लिखबे टा करत,&lt;br /&gt;मुह के सी'बाक कला होइ छई&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;कतबो कहथु कमलाकांत&lt;br /&gt;सुनबाक कला होइ छई&lt;br /&gt;हल्ला-गुल्ला जुनि मचाउ बाउ&lt;br /&gt;छी संस्कारी लोक&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;कहबाक कला होइ छई!&lt;/blockquote&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-3133337984502806846?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/3133337984502806846/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=3133337984502806846' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/3133337984502806846'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/3133337984502806846'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2007/11/blog-post.html' title='&lt;span style=&quot;color:#ffffff;&quot;&gt;कहबाक कला होइ छई&lt;/span&gt;'/><author><name>avinash</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='http://img2.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-1978170084957225687</id><published>2007-05-09T19:51:00.000-07:00</published><updated>2007-05-09T19:57:35.347-07:00</updated><title type='text'>नंदीग्राम पंचक</title><content type='html'>&lt;a href="http://2.bp.blogspot.com/_Zl-3hmYZQL8/RkKJkfL4W7I/AAAAAAAAAsY/lZerWoXM0Xg/s1600-h/viyogi2.JPG"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://2.bp.blogspot.com/_Zl-3hmYZQL8/RkKJkfL4W7I/AAAAAAAAAsY/lZerWoXM0Xg/s200/viyogi2.JPG" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5062760191057484722" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;तारानंद वियोगी&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;एक&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;जनता जागल भूमि लए&lt;br /&gt;बाजि रहल दू टूक&lt;br /&gt;जनवादी के हाथ मे&lt;br /&gt;एम्‍हर छैन्‍ह बंदूक&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एम्‍हर छैन्‍ह बंदूक&lt;br /&gt;दनादन गोली मारथि&lt;br /&gt;टाटा बिड़ला के खड्ढा मे&lt;br /&gt;जन के गाड़थि&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;जे छल जनता केर पहरुआ&lt;br /&gt;सैह अधक्‍की भेल&lt;br /&gt;सोभथि श्री बुशराज मुकुटमणि&lt;br /&gt;देश भांड़ मे गेल&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;दो&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;जे जनता के गठित क'&lt;br /&gt;बनल छलाह बदशाह&lt;br /&gt;सएह कहै छथ‍ि कुपित भ'&lt;br /&gt;जनता बड तमसाह&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;जनता बड तमसाह&lt;br /&gt;सुनए नहि एको बतिया&lt;br /&gt;बुश केर की छैन्‍ह दोख&lt;br /&gt;एतुक लोके झंझटिया&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;छलहा मार्क्‍स के प्रबल प्रबंधक&lt;br /&gt;आब बजाबथि झालि&lt;br /&gt;आबह राजा तंत्र संभारह&lt;br /&gt;गां मे रान्‍ह' दालि&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;तीन&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;गां मे लोकक खेत अछि&lt;br /&gt;खेते थिक अवलंब&lt;br /&gt;सएह कहै छथि बादशाह&lt;br /&gt;छोड़ै जन अविलंब&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;छोड़ै जन अविलंब&lt;br /&gt;कंपनीक बैरक आबै&lt;br /&gt;अपन मजूरी पाबि&lt;br /&gt;देस के मान बढाबै&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एहन देस ओ बनत&lt;br /&gt;जतक जनता होअए नि:स्‍वत्‍व&lt;br /&gt;संसद बौक बनल अछि देखू&lt;br /&gt;राजनीति के तत्‍व&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;चारिम&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;लोक छ‍लए चुप आइ धरि&lt;br /&gt;देखि रहल छल खेल&lt;br /&gt;जनता के जे रहए आप्‍त जन&lt;br /&gt;सएह गिरह कट भेल&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;सएह गिरहकट भेल&lt;br /&gt;आब ओ मैल छोड़ाओत&lt;br /&gt;छोड़त ने क्‍यो खेत&lt;br /&gt;भने सब प्राण गमाओत&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;टाटा बिड़ला के बस्‍ती मे&lt;br /&gt;जनता ने क्‍यो हएत&lt;br /&gt;जे बसतै से कुली कबाड़ी&lt;br /&gt;देस बेच क' खएत&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;पांच&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;सएह कहै छी&lt;br /&gt;सुनह वियोगी&lt;br /&gt;बूझह की थिक 'सेज'&lt;br /&gt;तों छह ककरा पक्ष मे&lt;br /&gt;गांधी कि अंगरेज&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;गांधी आ अंगरेज दुनू मे&lt;br /&gt;बाझल झगड़ा&lt;br /&gt;निर्दय नइ झट हएत&lt;br /&gt;बुझाइ-ए जोड़ा तगड़ा&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;बचत कोना क' लोक&lt;br /&gt;भूमि, से सएह झकै छी&lt;br /&gt;गांधी आ अंगरेज एतहु छथ‍ि&lt;br /&gt;साफ देखय छी।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;गद्यानुवाद&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;एक&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;blockquote&gt;जनता भूमि के लिए उठ खड़ी हुई है और दो टुक बोल रही है। इधर प्रतिरोध में जनवादी खड़े हैं, जिनके हाथों में बंदूक है। वे दनादन गोलियां चला रहे हैं। टाटा-बिड़ला ने जो गड्ढे खोदे हैं, उनमें वे अपने ही लोगों को गाड़ रहे हैं। जो जनअधिकारों के पहरुआ थे, उन्‍हीं की लिप्‍सा आज आसमान छू रही है। उनके सिर पर सम्राट बुश का मुकट शोभता है और उनके लिए देश भांड़ में जा चुका है।&lt;/blockquote&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;दो&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;blockquote&gt;जनता को संगठित करके जिन्‍होंने सत्ता हासिल की थी, वे ही आज कुपित होकर कह रहे हैं कि जनता बड़ी गुस्‍सैल है। वह एक भी बात सुनना-समझना नहीं चाहती। बुश का भला क्‍या दोष्‍ा है। यहां की जनता ही झंझटपसंद है। (कैसा हादसा है यह कि) जो मार्क्‍सवाद के प्रबल प्रबंधक माने जाते थे, वे ही आज झाल बजा रहे हैं और कह रहे हैं कि आओ राजा आओ, तंत्र संभालो, और गांव में आकर दाल पकाओ।&lt;/blockquote&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;तीन&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;blockquote&gt;इधर गांव में लोगों की अस्मिता है, खेत हैं। ये खेत ही उनका सहारा है। बादशाह का फरमान है कि ये खेत लोग फौरन खाली कर दें। कंपनी के बैरक से आकर बात करें। नौकरी बजाएं और अपनी मजदूरी पाकर देश का मान बढ़ाएं। सोचो, कैसा वह देश बनेगा, जहां की जनता का अपना कुछ भी न हो। न भूमि न संस्‍कृति। यह सवाल उठा, तो संसद गूंगा बन गया है। राजनीति का यह कैसा तत्‍व है, देखो।&lt;/blockquote&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;चार&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;blockquote&gt;आजतक लोग चुप थे। सारा खेल चुपचाप देख रहे थे कि जनता की आवाज़ बंद करने वाले लोग ही गिरहकट हो गये हैं। अब जनता जगी है, तो बारी बारी से सबके मैल छुड़ाएगी। भले ही सब अपनी जान न्‍यौछावर कर दें, मगर ज़मीन कोई नहीं छोड़ेगा। (क्‍योंकि) ज़मीन लेकर टाटा-बिड़ला जो बस्‍ती बसाने वाले हैं, वहां कोई 'जनता' नहीं रहेगी। वहां तो जो भी होगा, वह कुली-कबाड़ी होगा, जो अपना देश बेच कर खाएगा।&lt;/blockquote&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;पांच&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;blockquote&gt;मैं तुमसे कहता हूं वियोगी, कि समझो कि सेज़ क्‍या है और तय करो कि तुम किसके पक्ष में हो। एक ओर गांधी है, तो दूसरी ओर अंग्रेज़। दोनों में लड़ाई जारी है। जिसका फैसला भी जल्‍द होने वाला नहीं है। क्‍योंकि दोनों ही ज़बर्दस्‍त हैं। मैं तो इसी चिंता में पड़ा हूं कि यहां के लोगों की, भूमि की रक्षा कैसे होगी। क्‍योंकि साफ-साफ देख रहा हूं कि यहां भी गांधी और अंग्रेज़ विद्यमान हैं।&lt;/blockquote&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-1978170084957225687?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/1978170084957225687/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=1978170084957225687' title='10 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1978170084957225687'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/1978170084957225687'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2007/05/blog-post.html' title='नंदीग्राम पंचक'/><author><name>avinash</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='http://img2.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://2.bp.blogspot.com/_Zl-3hmYZQL8/RkKJkfL4W7I/AAAAAAAAAsY/lZerWoXM0Xg/s72-c/viyogi2.JPG' height='72' width='72'/><thr:total>10</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-7634548173382714653</id><published>2007-04-17T01:49:00.001-07:00</published><updated>2007-04-17T01:51:05.004-07:00</updated><title type='text'>संदिग्‍ध विलाप</title><content type='html'>&lt;strong&gt;अविनाश&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;गाम मे आब सगरो ठाढ़ अछि कोठाबला घर&lt;br /&gt;दूमंजिला सेहो&lt;br /&gt;लोहाबला दरबज्‍जा लागि गेलनि बहुतो कें&lt;br /&gt;दलानक परिपाटी आब रहिये ने गेल&lt;br /&gt;सभ नुकाएल छथि घर'क दोग मे&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;दुफरिया मे रिक्‍शा पर टघरैत-टघरैत&lt;br /&gt;हम हुलक' चाहैत छी दीयाद-बादक घर-आंगन&lt;br /&gt;मुदा मन्‍हुआएल देबाल&lt;br /&gt;बन्‍न खिड़की-दरबज्‍जा कहि दैत अछि&lt;br /&gt;जे आब लोक कें तकला सं नहि भेटत लोक&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;नद्दी कातक सभटा खेत बहि गेल&lt;br /&gt;गाछी अगोरने अनका गामक लोक&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एतेक दिनक बाद अएलहुं गाम&lt;br /&gt;अबिते हम घूर' चाहैत छी&lt;br /&gt;परसौनी बाली काकी मुदा दुखित भ' गेलीह सुनि कए&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'कत' जाएब नुनू&lt;br /&gt;भरि मुंह अखनि देखबो ने कएलहुं अहां कें&lt;br /&gt;रौद खसला पर कचहरी सं कक्‍का एता&lt;br /&gt;त' दौड़ेबनि हुनके&lt;br /&gt;ल' अनता माछ'&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;हमरा बूझल अछि-&lt;br /&gt;स्‍वाद वएह पुरान हमरा भेटत&lt;br /&gt;मुदा गाम हमरा नहि भेटल वएह!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;मोनक चौबटिया पर ठाढ़ भ'&lt;br /&gt;स्‍मृति कें एहन हेराफेरी देखि हम विलाप क' रहल छी&lt;br /&gt;अनचिन्‍हार लोक के हमर विलाप लागैत अछि हृदय विदारक&lt;br /&gt;ओ समवेत कहैत अछि- आह!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;मुदा अहीं कहू&lt;br /&gt;जे गाम छोड़‍ि कए उन्‍नति केलहुं हमसभ&lt;br /&gt;गामक पुरान सन अवगति मे किए घूर' चाहैत छी?&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-7634548173382714653?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/7634548173382714653/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=7634548173382714653' title='8 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/7634548173382714653'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/7634548173382714653'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2007/04/blog-post.html' title='संदिग्‍ध विलाप'/><author><name>avinash</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='http://img2.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>8</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-8513601686445683420</id><published>2007-02-26T07:48:00.000-08:00</published><updated>2007-02-26T07:53:31.395-08:00</updated><title type='text'>किरणजी आ प्रगतिशील चेतना (मैथिली ब्‍लॉग)</title><content type='html'>&lt;strong&gt;अविनाश&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;किरणजी&lt;/strong&gt; हमरा लेल अनचिन्हार छलाह। नाम आ ओहि नाम मे निहित मर्म कें बूझब, दुनू फराक स्थिति थिक। किरणजी एक टा आंदोलनकारी छलाह अथवा यैह जे जाहि विद्यापति समारोहक मादें हमरा सभक सर्वश्रेष्‍ठ स्मृति अछि, ओकर नींव किरणेजी रखने रहथि- आदि इत्यादि वस्तुनिष्‍ठ जानकारी सभ। किरणजीक महत्व एहू सं बेसी भ' सकैछ अथवा ओ जाहि तरहक भाखा आ समाजक कल्पना कयलनि, ओकरा बुझबाक चेष्‍टाक संगे हम कहियो सक्रिय नहि रहलहुं। ई ओहि युवकक स्वीकारोक्ति अछि, जे अपन भाखा आ ओकर रचनाकार सभ कें ओतबो नहि जनैत अछि, जतबा ओकरा अपना कें समृद्ध करबा लेल आ भाखाक प्रति अपन अनुराग, अपन ललक कें विश्‍वसनीय बनेबा लेल जनबाक चाही। यैह स्थिति लगभग ओहि सभ युवा रचनाकार सभक थिक, जे एक टा हल्लागुल्ला आ प्रलापक संगे साहित्य मे सक्रिय छथि। हुनका सभ कें एहि सं कोनो मतलब नहि जे हुनक विरासत की छनि! अपना समय कें अपन रचनाक माध्यमें बोकरब सं पहिने ओहि विरासत कें चीन्हब जानब कतेक जरूरी थिक!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;रचना पुरान समाज मे एक टा नब समाजक अनुसंधान थिक। पुरान समाज जेना होइत अछि, हमरा सोझां मे होइत अछि। ओकर यथार्थ अथवा ओकर फंतासीक विवरण आ ओकर व्याख्ये मे, बुझू नब समाजक नींव पड़ैत अछि। विरासत के चीन्हब अहू दुआरे जरूरी अछि, किएक तं एहि सं बुझबा मे अबैछ जे पुरान समाजक व्याख्या कोन कोन तरहें भेल अछि। मैथिली मे हमर सभक पीढ़ीक आरंभ जाहि तरहें भेल अछि- ओ विरासत सं विलगावक संग भेल आरंभ अछि। एकर एकटा खास कारण थिक। हमर सभक पूरा दौर महत्वाकांक्षाक दौर थिक। अर्थशास्त्र एकरे बजारक काल कहैत छै। बजार हमरा सभक महत्वाकांक्षा कें कम श्रम सं अर्जित सफलता सं जोड़ैत अछि। आ विरासत कें चीन्हब तं श्रमसाध्य कार्यव्यापार थिक! एकरे सं बचबा लेल हमरा सभ अपन अपन एकपेरिया ताकने घुरैत छी आ एक टा संकीर्ण, कंजूस आ अर्थहीन रचनाकार मे बदलि जाइत छी।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;इतिहासक हजार हजार खाम्ह होइत अछि। सभ टा खाम्ह तं हमरा सभक विरासत नहि भ' सकैछ! हमरा सभक बहुत रास रचनाकार अपन साहित्यक माध्यमें मनोरंजन, पांडित्य, आत्मश्‍लाघाक प्रचारक संगहि विशिष्‍टक वंदना करैत रहलाह अछि, ओ हमर विरासत किन्नहु नहि भ' सकैत छथि। मुदा बहुत रास नवागंतुकक लेल भइयो सकैत छथि! तें हम सभ अपन अपन विरासत चुनैत छी।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;मोहन भारद्वाजजी आ अशोकजी हमरा किरणजीक साहित्य उपलब्ध करौलनि। नब लोकक लेल मैथिलीक दुर्गम दुर्लभ साहित्य कें ताकब हेरब सेहो तं एक टा दुर्गम दुर्लभ कार्य थिक! अस्तु, हम किरणजी कें मनोयोगपूर्वक पढ़लहुं आ पढ़बा काल एहि बात पर चकित होइत रहलहुं जे किरणजी सचेत रूप सं एहेन पात्र सभक कथा लिखलनि, जिनकर जगह हमरा सभक सवर्ण समाजक मोनक सीमान सं बहार अछि। हम ओहि सोलकन्हि समाजक गप कहि रहल छी, जे आइ काल्हि भारतीय साहित्य आ राजनीतिक केंद्र मे अछि। मुदा महत्वपूर्ण ई जे किरणजीक साहित्य सोलकन्हि समाजक उपस्थिति ठीक तखने अछि] जखन आन आन भारतीय भाखा साहित्य मे सेहो दलित साहित्यक जोर अछि। तें ई नहि कहल जा सकैछ जे ओ आयातित संदर्भक संगे दलित जीवनक साहित्य रचलनि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;अजादीक बाद- सत्तरि आ नब्बेक दू दशकक भारतीय साहित्य मे सोलकन्हि समाजक वकालति देखबा मे अबैत अछि। खास क´ क´ मराठी साहित्य मे। मराठी मे एक स´ एक दलित साहित्य रचल गेल। चाहे ओ अछूत हो, जूठन हो, छोरा कोल्हाटी का हो, वा अक्करमाशी हो। मुदा महाराष्‍ट्रक स्थिति भिन्न छल। मराठी भाषी लेखक सभ कें रस्ता देखौलक हुनका जग्गह जमीन पर चलि रहल दलित आंदोलन सभ। मैथिली साहित्य आ समाज मे जखन हम अपन नजरि गाड़ैत छी, तं देखबा मे अबैछ जे सोलकन्हि समाजक जुटान- सोलकन्हि समाजक स्वर (विद्रोह नहि) बहुत क्षीण अवस्था मे कतहु कतहु अछि। ने कोनो़ पैघ आ हिंसक दमन आ ने कोनो कारगर प्रतिकार। विधानसभा आ संसद सभ मे ओहि थोड़ बहुत आबादी बला सवर्ण समाज सं समग्र मिथिलाक प्रतिनिधि बनैत रहलाह, जे छोटका लोक कें अपना भाखा समाजक हिस्सा कहियो नहि बन´ देलखिन। व्याकरणक एक टा सीमारेखा, डरीर पाड़ि‍ देलखिन आ भाखा कें ओकरा भीतर धकेल क´ लोक सभ सं दूर क´ देलखिन। किरणजीक साहित्य यैह व्याकरण आ सीमा रेखाक निषेधक साहित्य थिक।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एतबे नहि- सामाजिक ताना बाना मे अंतिम आदमीक पहिल कथा कह´ बला रचनाकार किरणजी भेलाह- ओना हमरा शिवशंकर श्रीनिवास एहि सूचना सं समृद्ध कएलनि जे कुमार गंगानंद सिंह अपन एकांकी 'जीवन संघर्ष' आ कथा 'बिहाड़ि'‍ मे दलित पक्षक विरल कथा कहने छथि। किरणजी दलित पक्षक सामाजिक रचनाकार तं छलाहे, दलित मोनक विवरण सेहो एतेक संवेदनाक संग प्रस्तुत करैत छलाह जे हुनक संपूर्ण कथा साहित्य मे सोलकन्हिक उपस्थिति बरजोरी नहि लगैछ। सोलकन्हि कें सेहो मोन होइ छै, ओकरो मोन कें ठेस लगै छै, ओकरो मोन नेह रखैत छै आ ओकरो मोन मे संबंधक संवेदना अपन उत्कर्षक संगे उपस्थित रहै छै- जे मेहनतिक चक्का मे हरदम फंसल रहैत छै आ जकरा बहार निकालबाक अवसरे नहि भेटै छै। सोचबाक, चिंता करबाक समय जकरा लग मे रहतै, वैह ने सोचि सोचि क' कानत, प्रतिक्रिया देत आ मोन कें पढ़ि‍ सकत! हमरा सभक अभिजात समाज कें समये समय छनि, किएक तं हुनकर रोटी सोलकन्हि समाजक मेहनति सं बनैत अछि! अभिजातक मैथिली मे किरणजी छोटका लोकक लेल जगह बनौलनि आ हुनका समय मे ई एकटा बेस दुरूह काज छल।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;किरणजीक सभ सं चर्चित कथा छनि 'मधुरमनि'। ई कथा की थिक? विकलांक पतिक जिनगीक गाड़ी खींचैत कामगार पत्नीक मोनक कथा। पति मोचन पूछैत अछि, 'भानस भेलै?' आ मधुरमनि तामस सं माहुर भ' जाइत अछि, 'हं! भनसे टा? नौ टा तीमन सचार लागल राखलए! काज ने धंधा, तीन रोटी बंधा! दरबज्जा पर बैसल बैसल बात गढ़ैत रहता- भानस भेलै? भानस भेलै?' मुदा जखन आन ओकरा उकसाब' चाहै छै, तं मधुरमनिक मोन मोचनक प्रति बेस मुलायम भ' जाइत छै, 'से किऐ कहै छथिन ई! ओ भीख मांगत तं हम हाथी सनक देह राखि क' की करब! ओ हमरा कमा क' खुअबैत से बड़ बढ़ि‍यां आ ओकर हाथ पएर भगमान हरि लेलखिन तं भीख मांगत? ओकरा सन लूरि ककरा छै? पटिया उहे बीनैए! डाली, पथिया, ढाढ़ ककरा होइ छै ओकर सनक? अपने कमाइ खाइए ने तं आनक कमाइ? पिट्ठा पहलमान ल' क' हम की करब, जे भरि दिन डेंगबिते रहत। हमरा तं एक टा कथो ने कहियो कहइए। उहे अछि तें हमरा सन मुंहजोरिक बास भ' सकल।'&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ई कथा एक टा एहन पात्रक कथा थिक, जे दलितो अछि, अपना जीवनक आधार सेहो अपने अछि आ ओ पुरान पारंपरिक समाजक ओहि चलन कें सेहो कोसै अछि, जे स्त्री सभ कें पुरुखक बादक पांती मे राखैए। मुदा ई सभ टा विमर्श कथा मे सहज रूप सं आएल अछि। कतहु सं नइं लागत जे पहिने किरणजी कथाक एजेंडा तैयार केने होथि आ तखन कथा लिखने होथि। खास बात ई जे हुनक पात्रक बोली बानी मे लोक मोहाविराक चाशनी घोरल रहै अछि। जेना मधुरमनिक तमसाइत ई कहब जे काज ने धंधा, तीन रोटी बंधा! एहि सं ई सिद्ध होइत अछि जे किरणजी अपन समाज, अपना भाखाक सरोकार सं कते प्रवाहमय ढंग सं संपृक्त छलाह।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एक टा आर खास बात- किरणजीक साहित्य मे अपना समयक दलित यथार्थ मौजूद अछि। मिथिला मे सवर्ण सोलकिन्हि‍ संघर्ष ओतेक तिक्त नहि रहलै। दुनू एक दोसर पर आश्रि‍त अछि। सोलकन्हि‍ समाज सवर्ण लोकनिक अन्न पानि पर आश्रि‍त, तं सवर्ण अपन संस्कार अनुष्‍ठान मे सोलकन्हि‍ समाज पर आश्रि‍त। तें मैथिली कथा मे जत´ कतहु सोलकन्हि‍ समाज आ पात्रक विवरण आएल अछि, एहि संबंध आश्रयक सीमा मे आएल अछि। किरणजीक कोनो पात्रक प्रतिरोध कहियो हिंसक रूप सं मुखर नहि भेल। हिंसा तं एकतरफा रहै। इक्का दुक्का कोनो कोनो गाम मे छोट छीन झंझटि पर ब्राह्मण कैथ सोलकन्हि‍क संगे जूतम पैजार करय, मुदा ओकर सांस्कृतिक विवरण मे एकर पूर्ण ध्यान राखल गेल जे ई पूरा समाजक यथार्थक रूप मे नहि सामने हो। मुदा मिथिला मे शांतिपूर्वक दमनक प्रतिरोध मे जनमल हिंसा सोलकन्हि‍ मोनक एक टा यथार्थ अबस्स रहल हैत, तकर अनुमान लगाओल जा सकैछ।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;जेना एक टा कथा अछि 'चनरा'। एक टा पढ़ल लिखल अभिजात युवक कें ओ अपन जीवन संदर्भ सं अर्जित विचार वैभवक आगां बौना बना दैत अछि। 'अभिनव उत्तरा' सेहो एकटा सोलकन्हि‍ स्त्रीक कथा अछि, जकरा लग (किरणजीक मुताबिक) गलती सं सवर्ण समाज सन दपदपाइत गोराइ आबि जाइत छै। जखन ओ पहिल बेर सासुर अबैत अछि, तं ककरो उत्साह नहि, प्रसन्नता नहि जे एक टा सुन्नर स्त्री घर मे आयल अछि। एकर उनटा एकर ग्लानि होइत छै जे एक टा सुन्नर स्त्रीक जीवन एहि घर मे व्यर्थ चलि जेतै। मुदा जं ओ सुन्नर स्त्री सेहो श्रम आ प्रतिबद्धताक पृष्‍ठभूमि सं अबैत अछि, तें ओ अपना भीतरक सुंदरता कें सेहो अपन सासुर मे सिद्ध करैत अछि। सौंदर्यक प्रति दलित मोनक ई उदारता ताकब किरणेजीक बस मे छल। सौंदर्यक यैह उदात्तीकरण किरणजी कें संपूर्ण भारतीय भाखा साहित्य मे गरिमामय स्थान दैत अछि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;एहन कतेक रास कथाक संग किरणजी अपन भाखा साहित्य मे उपस्थित छथि। सोलकन्हि‍ समाज आ स्त्री मोनक हुनक कथाक व्याख्या मैथिली आलोचना मे कोन तरहें भेल अछि, हमरा नहि बूझल, मुदा अखन आलोचनाक एक टा पोथी कर्मधारय मे हुनका हुनका तरहें बुझबाक जरूरी चेष्‍टा भेल अछि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;कतेको बेर हमरा ताज्जुब होइत अछि जे मैथिली साहित्य मे दलित पक्षक विपुल विवरण किएक नहि अछि। एकाध टा प्रसंग छोडि़ दिय' तं किए एक टा किरणे जी हमरा सभ कें भेटैत छथि- जखन कि मिथिला मे दलित एकजुटता आ समाजक मुख्यधारा मे अयबाक चेष्‍टाक विवरण हमरा सभ कें ऐतिहासिक दस्तावेज मे भेटैत अछि? मिथिला क्षेत्रक विद्वान प्रसन्न कुमार चौधरी आ पत्रकार श्रीकांतक पोथी 'स्वर्ग पर धावा'क पन्ना उनटबैत हम देखलहुं जे हिंदू महासभाक एक टा अपील पर 1928 के लगचिआएल सीतामढ़ी मे हिंदू सभाक एक टा छोट जमात किछु अछूत कें मंदिर मे प्रवेश करौलक। 1936 मे तिरहुत प्रमंडल मे मुसहर समुदायक किछु लोक सभ कतेको उन्नयन सभा आयोजित कयलनि। दरभंगा जिलाक समस्तीपुर अनुमंडल मे हरसिंहपुर नील फैक्टरीक मुसहर मजदूर सभ मजदूरी मे बृद्धिक मांग केलक। मिल मालिक ओकरा सभक मांग मानियो लेलक। मुदा किरण जी आ कुमार गंगानंद सिंह (शिवशंकर श्रीनिवासजी हमरा सूचना देलनि जे कुमार गंगानंद सिंह एहि घटनाक उपयोग अपन एक टा एकांकी मे केने छथि) कें अपवाद छोडि़ दी, तं ओहि कालक मैथिली भाखा मे छोटका लोकक ई मांग मानबा सं इनकार क' देलनि। ई इनकार अखनो जारी अछि। एहि सं साफ होइत अछि जे मैथिली साहित्यकार लोकनिक लोकतंत्र कतेक संकीर्ण अछि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;किरणजीक मात्र कथे टा मे समाजक बहुसंख्यक विपक्षक आवाज अथवा रचना प्रक्रिया मे जनतांत्रिक आग्रह नहि भेटैत अछि, किरणजीक कवितो सभ परंपरा आ पुरान समाजक प्रति प्रश्‍नाकुलता सं भरल अछि। कथा मे हमसभ काल्पनिक पात्र सभक माध्यमें अपन पक्ष राखि सकैत छी, मुदा कविता मे यैह पक्ष रखबाक लेल ऐतिहासिक पौराणिक सामाजिक तथ्य सभक मुखर प्रयोगक बेस गुंजाइश रहैछ। किरणजी एकरा नीक जकां साधलनि। मोहन भारद्वाजजी हमरा किरणजीक एकटा कविता सुनौने रहथि। कविता युवक लोकनि कें संबोधित अछि। किछु पांती अछि-&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;em&gt;विश्‍व के थर्रा रहल अछि, एक जर्मनकेर सिपाही&lt;br /&gt;हस्तगत अछि एक व्यक्तिक, आइ रोमक बादशाही&lt;br /&gt;कर्मबल सं एक कुल्ली, ब्रिटिस केर साम्राज्य साजल&lt;br /&gt;तही ब्रिटिसक दास नृपतिक हम रहै छी पाछू लागल&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ई कविता 1939 मे लिखल गेल। तखन हमसभ गुलाम रही। अंगरेज सभक खिलाफ आंदोलन अपन अंतिम चरण मे रहय। द्व‍ितीय विश्‍वयुद्धक आशंका फरिच्छ रहितो आजादी एक टा सपने रहए। छोट रैय्यत आ हुनका आगू पाछू लागल रह'बला प्रशस्ति गायक लोकनिक लहलहाइत फसील कें ई नहि कतहु सं नहि लागैत छल जे आजादी भेटत। ओ मानि क' चलि रहल छलाह जे अंगरेज सभक राज रहत आ हमरा सभक आजादी लेल चलि रहल आंदोलनक आगि मे अपन अपन घी तं किन्नहु नहि खसेबाक अछि। यैह स्थिति कें किरणजी अपन एहि कविता मे धिक्कारने छथि। जर्मनी प्रसंग दुवारे ई कविता इतिहास दृष्टिक मामिला मे कमजोर रहितो जातीय अस्मिताक कारणें अति महत्वपूर्ण भ' गेल अछि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;पौराणिक कथा सभ मे सामंती ईश्‍वरक सत्ता कें सेहो किरणजी अपना कविता सभ मे चुनौती देने छथि। 1955 मे लिखल सतयुग कविता मे ओ कहै छथि-&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;em&gt;सहि ने सकै छल आनक जे उत्कर्ष&lt;br /&gt;मनुज तपस्या नाशि मनबै छल जे हर्ष&lt;br /&gt;अपन देश मे&lt;br /&gt;अपनो योग&lt;br /&gt;अन्नो टा उपजा न सकै छल&lt;br /&gt;घी मधु पान मखान हेतुएं&lt;br /&gt;जीभ न जकर सिहाइत रहै छल&lt;br /&gt;कामी अकरी पर शोषणरत&lt;br /&gt;से कहबै छल देव&lt;br /&gt;विश्‍वक भाग्य विधाता!&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;पांचाली प्रसंग सं ल' क' कुरुक्षेत्र मे अर्जुनक कृत्यक मानवीय व्याख्या आ माटिक महादेवक प्रतिएं व्यंग्योक्ति किरणजीक रचना मे काव्यमय गरिमाक संगे आयल अछि। पौराणिकताक प्रतिएं एहि तरहक आलोचकीय दृष्टि किरण जीक खासियत रहनि। एतबे नहि, ओ मिथिलाक बसंत पर सेहो कविता लिखलनि आ प्रकृतिगामी कवि लोकनि कें अपन ठेठ प्रगतिकामी अंदाज मे चुनौती सेहो देलनि।&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;कहलनि जे जखन,&lt;br /&gt;&lt;em&gt;प्रकृति सुंदरिक अंग अंग केर सुषमा वैभव अछि सूखल&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;तखन,&lt;br /&gt;&lt;em&gt;के बताह कवि भांग पीबि स्वागत बसंत अछि गाबि रहल?&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'की गाउ' मे किरणजी कहैत छथि,&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;em&gt;पाखंडपनी ओ रूढ़ि‍वाद कुल वैभव केर मिथ्याभिमान&lt;br /&gt;जरि हैत जखन ई बसुंधरा सबतरि वासोचित समान&lt;br /&gt;गैब तखन हम मेघराग धधरा सं झहरत सलिल धार&lt;br /&gt;कोइला बनि जायत शस्य श्‍याम संतप्त धरा सुंदर विहार&lt;br /&gt;समयक प्रतिनिधि समयानुकूल मधुभाषी कोकिल तखन बनब&lt;br /&gt;मंजुल मातृमही मिथिला मे घर घर तिरहुत गान करब&lt;/em&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;हमरा जतेक बुझबा मे अबैत अछि, ओहि सीमा मे किरणजीक साहित्य हमरा मिथिला के एक टा पैघ सांस्कृतिक भूगोलक साहित्य बुझबा मे अबैत अछि। आ कोनो भाखा साहित्य कें यैह आग्रह आगू ल' जा सकैत अछि।&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-8513601686445683420?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/8513601686445683420/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=8513601686445683420' title='7 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/8513601686445683420'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/8513601686445683420'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2007/02/blog-post.html' title='किरणजी आ प्रगतिशील चेतना (मैथिली ब्‍लॉग)'/><author><name>avinash</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='http://img2.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>7</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-4991443558638919409</id><published>2007-01-16T09:38:00.000-08:00</published><updated>2007-01-16T09:40:06.943-08:00</updated><title type='text'>बभनगामाबाली भौजीक जीवनक महत्वपूर्ण घटना सभक एकटा संक्षिप्त विवरणिका</title><content type='html'>&lt;strong&gt;कृष्णमोहन झा&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;आ से एहेन अहिबाती के हेती&lt;br /&gt;जे बभनगामाबाली भौजीक सोहाग-भाग देखि जरि नइँ जेती&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ओना मानलहुँ&lt;br /&gt;जे हुनका&lt;br /&gt;पोथी-पतराक दर्शन नइँ भेलनि&lt;br /&gt;मानलहुँ जे पाबनि-तिहारे हुनका तेल-कूड भेटलनि&lt;br /&gt;मानलहुँ जे चाभीक गुच्छा&lt;br /&gt;ओ कहियो अपन आँचर मे नहि बान्हि सकलीह&lt;br /&gt;ईहो मानलहुँ जे लाख कबुलाक बादो&lt;br /&gt;आजीवन ओ दोसर पुत्र-रत्न प्राप्त नहि क' सकलीह&lt;br /&gt;मुदा निस्संदेह&lt;br /&gt;एक टा भरल-पुरल जीवन केँ छाँटैत-फटकैत&lt;br /&gt;अपन 37 बरखक बयस मे ओ&lt;br /&gt;38289 टा सोहारी पकेलीह&lt;br /&gt;2173 डेकची भात पसेलीह&lt;br /&gt;13000 बेर बर्तन-बासन माँजलीह&lt;br /&gt;307 बेर आँगन निपलीह&lt;br /&gt;47 टा साडी आ 92 टा ब्लाउज पहिरलीह&lt;br /&gt;275 राति भूखल सुतलीह&lt;br /&gt;हुनका 3 बेर भेटलनि संभोगक सुख आ 949 बेर भेलनि बलात्कार&lt;br /&gt;बेटी जनमौलनि 4 टा आ 5 बेर&lt;br /&gt;भेलनि गर्भपात&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;मुदा ई देखू सभ सँ मार्मिक बात&lt;br /&gt;जे ठीक बरसातिक प्रात&lt;br /&gt;जखन हुनक सीथ रहनि सिनूर सँ कहकह करैत&lt;br /&gt;आ भरल रहनि लहठी सँ हाथ-&lt;br /&gt;तखन अपन स्वामीक आगू&lt;br /&gt;बिना अन्न-जल ग्रहण कयने ओ&lt;br /&gt;भ' गेली विदा.&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-4991443558638919409?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/4991443558638919409/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=4991443558638919409' title='10 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/4991443558638919409'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/4991443558638919409'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2007/01/blog-post_16.html' title='बभनगामाबाली भौजीक जीवनक महत्वपूर्ण घटना सभक एकटा संक्षिप्त विवरणिका'/><author><name>avinash</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='http://img2.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>10</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-6865326877692154805</id><published>2007-01-10T04:33:00.000-08:00</published><updated>2007-01-10T04:35:08.770-08:00</updated><title type='text'>तकैत अछि चिड़ै</title><content type='html'>&lt;strong&gt;जीवकांत&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;रातिक अंतिम पहरमे&lt;br /&gt;चिड़ै जगैत अछि&lt;br /&gt;राजमार्ग पर घोदिआइत अछि&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;छोट-छोट जानवर सभक देह&lt;br /&gt;टुटैत अछि गाड़ीक पड़िया तर&lt;br /&gt;छोट-छोट घौदामे&lt;br /&gt;तकैत अछि चिड़ै&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;आंगनमे बाँस पर बैसल अछि छिड़ै&lt;br /&gt;कुड़िअबैत अछि अपन पाँखि लोलसँ&lt;br /&gt;तकैत अछि चिड़ै&lt;br /&gt;चार सभक दुनू कात&lt;br /&gt;झीलक कछेरमे सिम्मरक गाछ पर&lt;br /&gt;बैसल चिड़ै गबैत अछि गीत&lt;br /&gt;तकैत अछि पानि दिस&lt;br /&gt;झीलक पानि दिस&lt;br /&gt;की सभ दहाइत छैक पानिमे&lt;br /&gt;तकैत अछि चिड़ै&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-6865326877692154805?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/6865326877692154805/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=6865326877692154805' title='4 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/6865326877692154805'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/6865326877692154805'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2007/01/blog-post_10.html' title='तकैत अछि चिड़ै'/><author><name>avinash</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='http://img2.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>4</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-9027223397928975156.post-7496604444301633713</id><published>2007-01-10T00:49:00.000-08:00</published><updated>2007-01-10T01:02:02.732-08:00</updated><title type='text'>देबाल पर देस</title><content type='html'>&lt;strong&gt;मिथिला चित्रकारीक किछु बानगी&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;एक&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href="http://2.bp.blogspot.com/_Zl-3hmYZQL8/RaSp3W0GzSI/AAAAAAAAABw/by2iXK-qPpY/s1600-h/mithilapainting2.jpg"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://2.bp.blogspot.com/_Zl-3hmYZQL8/RaSp3W0GzSI/AAAAAAAAABw/by2iXK-qPpY/s400/mithilapainting2.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5018322653279604002" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;दू&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href="http://3.bp.blogspot.com/_Zl-3hmYZQL8/RaSqim0GzTI/AAAAAAAAAB4/UxHfgNWS0CM/s1600-h/mithilapainting3.jpg"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://3.bp.blogspot.com/_Zl-3hmYZQL8/RaSqim0GzTI/AAAAAAAAAB4/UxHfgNWS0CM/s400/mithilapainting3.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5018323396308946226" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;strong&gt;तीन&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href="http://3.bp.blogspot.com/_Zl-3hmYZQL8/RaSrBm0GzUI/AAAAAAAAACA/fQ53kqsSjYI/s1600-h/mithilapainting4.jpg"&gt;&lt;img style="cursor:pointer; cursor:hand;" src="http://3.bp.blogspot.com/_Zl-3hmYZQL8/RaSrBm0GzUI/AAAAAAAAACA/fQ53kqsSjYI/s400/mithilapainting4.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5018323928884890946" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;div class="blogger-post-footer"&gt;&lt;img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/9027223397928975156-7496604444301633713?l=mithila-mihir.blogspot.com' alt='' /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/feeds/7496604444301633713/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment.g?blogID=9027223397928975156&amp;postID=7496604444301633713' title='3 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/7496604444301633713'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/9027223397928975156/posts/default/7496604444301633713'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://mithila-mihir.blogspot.com/2007/01/blog-post.html' title='देबाल पर देस'/><author><name>avinash</name><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='http://img2.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><media:thumbnail xmlns:media='http://search.yahoo.com/mrss/' url='http://2.bp.blogspot.com/_Zl-3hmYZQL8/RaSp3W0GzSI/AAAAAAAAABw/by2iXK-qPpY/s72-c/mithilapainting2.jpg' height='72' width='72'/><thr:total>3</thr:total></entry></feed>
